स्कन्ध 7, अध्याय 27: हरिश्चन्द्राख्यानश्रवणफलवर्णनम्

७.२७ सप्तविंशोऽध्यायः ।

हरिश्चन्द्राख्यानश्रवणफलवर्णनम् ।

सूत उवाच - ततः कृत्वा चितां राजा आरोप्य तनयं स्वकम् ।

भार्यया सहितो राजा बद्धाञ्जलिपुटस्तदा ॥ १॥

चिन्तयन्परमेशानीं शताक्षीं जगदीश्वरीम् ।

पञ्चकोशान्तरगतां पुच्छब्रह्मस्वरूपिणीम् ॥ २॥

रक्ताम्बरपरीधानां करुणारससागरम् ।

नानायुधधरामम्बां जगत्पालनतत्पराम् ॥ ३॥

तस्य चिन्तयमानस्य सर्वे देवाः सवासवाः ।

धर्मं प्रमुखतः कृत्वा समाजग्मुस्त्वरान्विताः ॥ ४॥

आगत्य सर्वे प्रोचुस्ते राजञ्छ्रुणु महाप्रभो ।

अहं पितामहः साक्षाद्धर्मश्च भवगान्स्वयम् ॥ ५॥

साध्याः सविश्वे मरुतो लोकपालाः सचारणाः ।

नागाः सिद्धाः सगन्धर्वा रुद्राश्चैव तथाश्विनौ ॥ ६॥

एते चान्येऽथ बहवो विश्वामित्रस्तथैव च ।

विश्वत्रयेण यो मैत्रीं कर्तुमिच्छति धर्मतः ॥ ७॥

विश्वामित्रः स तेऽभीष्टमाहर्तुं सम्यगिच्छति ।

धर्म उवाच - मा राजन् साहसं कार्षीर्धर्मोऽहं त्वामुपागतः ॥ ८॥

तितिक्षादमसत्त्वाद्यैस्त्वद्गुणैः परितोषितः ।

इन्द्र उवाच - हरिश्चन्द्र महाभाग प्राप्तः शक्रोऽस्मि तेऽन्तिकम् ॥ ९॥

त्वयाद्य भार्यापुत्रेण जिता लोकाः सनातनाः ।

आरोह त्रिदिवं राजन् भार्यापुत्रसमन्वितः ॥ १०॥

सुदुष्प्रापं नरैरन्यैर्जितमात्मीयकर्मभिः ।

सूत उवाच - ततोऽमृतमयं वर्षमपमृत्युविनाशनम् ॥ ११॥

इन्द्रः प्रासृजदाकाशाच्चितामध्यगते शिशौ ।

पुष्पवृष्टिश्च महती दुन्दुभिस्वन एव च ॥ १२॥

समुत्तस्थौ मृतः पुत्रो राज्ञस्तस्य महात्मनः ।

सुकुमारतनुः स्वस्थः प्रसन्नः प्रीतमानसः ॥ १३॥

ततो राजा हरिश्चन्द्रः परिष्वज्य सुतं तदा ।

सभार्यः स्वश्रिया युक्तो दिव्यमालाम्बरावृतः ॥ १४॥

बभूव तत्क्षणादिन्द्रो भूपं चैवमभाषत ॥ १५॥

सभार्यस्त्वं सपुत्रश्च स्वर्लोकं सद्गतिं पराम् ।

समारोह महाभाग निजानां कर्मणां फलम् ॥ १६॥

हरिश्चन्द्र उवाच - देवराजाननुज्ञातः स्वामिना श्वपचेन हि ।

अकृत्वा निष्कृतिं तस्य नारोक्ष्ये वै सुरालयम् ॥ १७॥

धर्म उवाच - तवैवं भाविनं क्लेशमवगम्यात्ममायया ।

आत्मा श्वपचतां नीतो दर्शितं तच्च पक्कणम् ॥ १८॥

इन्द्र उवाच - प्रार्थ्यते यत्परं स्थानं समस्तैर्मनुजैर्भुवि ।

तदारोह हरिश्चन्द्र स्थानं पुण्यकृतां नृणाम् ॥ १९॥

हरिश्चन्द्र उवाच - देवराज नमस्तुभ्यं वाक्यं चेदं निबोध मे ।

मच्छोकमग्नमनसः कौसले नगरे नराः ॥ २०॥

तिष्ठन्ति तानपास्यैवं कथं यास्याम्यहं दिवम् ।

ब्रह्महत्या सुरापानं गोवधः स्त्रीवधस्तथा ॥ २१॥

तुल्यमेभिर्महत्पापं भक्तत्यागादुदाहृतम् ।

भजन्तं भक्तमत्याज्यं त्यजतः स्यात्कथं सुखम् ॥ २२॥

तैर्विना न प्रयास्यामि तस्माच्छक्र दिवं व्रज ।

यदि ते सहिताः स्वर्गं मया यान्ति सुरेश्वर ॥ २३॥

ततोऽहमपि यास्यामि नरकं वापि तैः सह ।

इन्द्र उवाच - बहूनि पुण्यपापानि तेषां भिन्नानि वै नृप ॥ २४॥

कथं सङ्घातभोज्यं त्वं भूप स्वर्गमभीप्ससि ।

हरिश्चन्द्र उवाच - भुङ्क्ते शक्र नृपो राज्यं प्रभावात्प्रकृतेध्रुवम् ॥ २५॥

यजते च महायज्ञैः कर्म पूर्तं करोति च ।

तच्च तेषां प्रभावेण मया सर्वमनुष्ठितम् ॥ २६॥

उपदादान्न सन्त्यक्ष्ये तानहं स्वर्गलिप्सया ।

तस्माद्यन्मम देवेश किञ्चिदस्ति सुचेष्टितम् ॥ २७॥

दत्तमिष्टमथो जप्तं सामान्यं तैस्तदस्तु नः ।

बहुकालोपभोज्यं च फलं यन्मम कर्मगम् ॥ २८॥

तदस्तु दिनमप्येकं तैः समं त्वप्रसादतः ।

सूत उवाच - एवं भविष्यतीत्युक्त्वा शक्रस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ २९॥

प्रसन्नचेता धर्मश्च विश्वामित्रश्च गाधिजः ।

गत्वा तु नगरं सर्वे चातुर्वर्ण्यसमाकुलम् ॥ ३०॥