स्कन्ध 7, अध्याय 8: इक्ष्वाकुवंशवर्णनम्

७.८ अष्टमोऽध्यायः ।

इक्ष्वाकुवंशवर्णनम् ।

जनमेजय उवाच - संशयोऽयं महान् ब्रह्मन् वर्तते मम मानसे ।

ब्रह्मलोकं गतो राजा रेवतीसंयुतः स्वयम् ॥ १॥

मया पूर्वं श्रुतं कृत्स्नं ब्राह्मणेभ्यः कथान्तरे ।

ब्राह्मणो ब्रह्मविच्छान्तो ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् ॥ २॥

राजा कथं गतस्तत्र रेवतीसंयुतः स्वयम् ।

सत्यलोकेऽतिदुष्प्रापे भूर्लोकादिति संशयः ॥ ३॥

मृतः स्वर्गमवाप्नोति सर्वशास्त्रेषु निर्णयः ।

(मानुषेण तु देहेन ब्रह्मलोके गतिः कथं ।

) स्वर्गात्पुनः कथं लोके मानुषे जायते गतिः ॥ ४॥

एतन्मे संस्ययं विद्वंश्छेत्तुमर्हसि साम्प्रतम् ।

यथा राजा गतस्तत्र प्रष्टुकामः प्रजापतिम् ॥ ५॥

व्यास उवाच - मेरोस्तु शिखरे राजन् सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः ।

इन्द्रलोको वह्निलोको या च संयमिनी पुरी ॥ ६॥

तथैव सत्यलोकश्च कैलासश्च तथा पुनः ।

वैकुण्ठश्च पुनस्तत्र वैष्णवं पदमुच्यते ॥ ७॥

यथार्जुनः शक्रलोके गतः पार्थो धनुर्धरः ।

पञ्चवर्षाणि कौन्तेयः स्थितस्तत्र सुरालये ॥ ८॥

मानुषेणैव देहेन वासवस्य च सन्निधौ ।

तथैवान्येऽपि भूपालाः ककुत्स्थप्रमुखाः किल ॥ ९॥

स्वर्लोकगतयः पश्चाद्दैत्याश्चापि महाबलाः ।

जित्वेन्द्रसदनं प्राप्य संस्थितास्तत्र कामतः ॥ १०॥

महाभिषः पुरा राजा ब्रह्मलोकं गतः स्वराट् ।

आगच्छन्तीं नृपो गङ्गामपश्यच्चातिसुन्दरीम् ॥ ११॥

वायुनाम्बरमस्यास्तु दैवादपहृतं नृप ।

किञ्चिन्नग्ना नृपेणाथ दृष्टा सा सुन्दरी तथा ॥ १२॥

स्मितं चकार कामार्तः सा च किञ्चिज्जहास वै ।

ब्रह्मणा तौ तदा दृष्टौ शप्तौ जातौ वसुन्धराम् ॥ १३॥

वैकुण्ठेऽपि सुराः सर्वे पीडिता दैत्यदानवैः ।

गत्वा हरिं जगन्नाथमस्तुवन्कमलापतिम् ॥ १४॥

सन्देहो नात्र कर्तव्यः सर्वथा नृपसत्तम ।

गम्याः सर्वेऽपि लोकाः स्युर्मानवानां नराधिप ॥ १५॥

अवश्यं कृतपुण्यानां तापसानां नराधिप ।

पुण्यसद्भाव एवात्र गमने कारणं नृप ॥ १६॥

तथैव यजमानानां यज्ञेन भावितात्मनाम् ।

जनमेजय उवाच - रेवतो रेवतीं कन्यां गृहीत्वा चारुलोचनाम् ॥ १७॥

ब्रह्मलोकं गतः पश्चात्किं कृतं तेने भूभुजा ।

ब्रह्मणा किं समादिष्टं कस्मै दत्ता सुता पुनः ॥ १८॥

तत्सर्वं विस्तराद्बह्मन् कथय त्वं ममाधुना ।

व्यास उवाच - निशामय महीपाल राजा रेवतकः किल ॥ १९॥

पुत्र्या वरं परिप्रष्टुं ब्रह्मलोकं गतो यदा ।

आवर्तमाने गान्धर्वे स्थितो लब्धक्षणः क्षणम् ॥ २०॥

श‍ृण्वन्नतृप्यद्धृष्टात्मा सभायां तु सकन्यकः ।

समाप्ते तत्र गान्धर्वे प्रणम्य परमेश्वरम् ॥ २१॥

दर्शयित्वा सुतां तस्मै स्वाभिप्रायं न्यवेदयत् ।

राजोवाच - वरं कथय देवेश कन्येयं मम पुत्रिका ॥ २२॥

देया कस्मै मया ब्रह्मन् प्रष्टुं त्वां समुपागतः ।

बहवो राजपुत्रा मे वीक्षिताः कुलसम्भवाः ॥ २३॥

कस्मिंश्चिन्मे मनः कामं नोपतिष्ठति चञ्चलम् ।

तस्मात्त्वां देवदेवेश प्रष्टुमत्रागतोऽस्म्यहम् ॥ २३॥

तदाज्ञापय सर्वज्ञ योग्यं राजसुतं वरम् ।

कुलीनं बलवन्तं च सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ २५॥

दातारं धर्मशीलं च राजपुत्रं समादिश ।

व्यास उवाच - तदाकर्ण्य जगत्कर्ता वचनं नृपतेस्तदा ॥ २६॥

तमुवाच हसन्वाक्यं दृष्ट्वा कालस्य पर्ययम् ।

ब्रह्मोवाच - राजपुत्रास्त्वया राजन् वरा ये हृदये कृताः ॥ २७॥

ग्रस्ताः कालेन ते सर्वे सपितृपौत्रबान्धवाः ।

सप्तविंशतिमोऽद्यैव द्वापरस्तु प्रवर्तते ॥ २८॥

वंशजास्ते मृताः सर्वे पुरी दैत्यैर्विलुण्ठिता ।

सोमवंशोद्भवस्तत्र राजा राज्यं प्रशास्ति हि ॥ २९॥

उग्रसेन इति ख्यातो मथुराधिपतिः किल ।

ययातिवंशसम्भूतो राजा माथुरमण्डले ॥ ३०॥