Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्

Containing 70 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 1

६.१४ चतुर्दशोऽध्यायः ।

वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम् ।

जनमेजय उवाच ।

मैत्रावरुणिरित्युक्तं नाम तस्य मुनेः कथम् ।

वसिष्ठस्य महाभाग ब्रह्मणस्तनुजस्य ह ॥ १॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 2

किमसौ कर्मतो नाम प्राप्तवान् गुणतस्तथा ।

ब्रूहि मे वदतांश्रेष्ठ कारणं तस्य नामजम् ॥ २॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 3

व्यास उवाच ।

निबोध नृपतिश्रेष्ठ वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ।

निमिशापात्तनुं त्यक्त्वा पुनर्जातो महाद्युतिः ॥ ३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 4

मित्रावरुणयोर्यस्मात्तस्मात्तन्नाम विश्रुतम् ।

मैत्रावरुणिरित्यस्मिँल्लोके सर्वत्र पार्थिव ॥ ४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 5

राजोवाच ।

कस्माच्छप्तः स धर्मात्मा राज्ञा ब्रह्मात्मजो मुनिः ।

चित्रमेतन्मुनिं लग्नो राज्ञः शापोऽतिदारुणः ॥ ५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 6

अनागसं मुनिं राजा किमसौ शप्तवान्मुने ।

कारणं वद धर्मज्ञ तस्य शापस्य मूलतः ॥ ६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 7

व्यास उवाच ।

कारणं तु मया प्रोक्तं तव पूर्वं विनिश्चितम् ।

संसारोऽयं त्रिभिर्व्याप्तो राजन्मायागुणैः किल ॥ ७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 8

धर्मं करोतु भूपालश्चरन्तु तापसास्तपः ।

सर्वेषां तु गुणैर्विद्धं नोज्ज्वलं तद्भवेदिह ॥ ८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 9

कामक्रोधाभिभूताश्च राजानो मुनयस्तथा ।

लोभाहङ्कारसंयुक्ताश्चरन्ति दुश्चरं तपः ॥ ९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 10

यजन्ति क्षत्रिया राजन् रजोगुणसमावृताः ।

ब्राह्मणास्तु तथा राजन् न कोऽपि सत्त्वसंयुतः ॥ १०॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 11

ऋषिणासौ निमिः शप्तस्तेन शप्तो मुनिः पुनः ।

दुःखाद्दुःखतरं प्राप्तावुभावपि विधेर्बलात् ॥ ११॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 12

द्रव्यशुद्धिः क्रियाशुद्धिर्मनसः शुद्धिरुज्ज्वला ।

दुर्लभा प्राणिनां भूप संसारे त्रिगुणात्मके ॥ १२॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 13

पराशक्तिप्रभावोऽयं नोल्लङ्घ्यः केनचित्क्वचित् ।

यस्यानुगृहमिच्छेत्सा मोचयत्येव तं क्षणात् ॥ १३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 14

महान्तोऽपि न मुच्यन्ते हरिब्रह्महरादयः ।

पामरा अपि मुच्यन्ते यथा सत्यव्रतादयः ॥ १४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 15

तस्यास्तु हृदयं कोऽपि न वेत्ति भुवनत्रये ।

तथापि भक्तवश्येयं भवत्येव सुनिश्चितम् ॥ १५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 16

तस्मात्तद्भक्तिरास्थेया दोषनिर्भूलनाय च ।

रागदम्भादियुक्ता चेत्सा भक्तिर्नाशिनी भवेत् ॥ १६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 17

इक्ष्याकुकुलसम्भूतो निमिर्नाम नराधिपः ।

रूपवान् गुणसम्पन्नो धर्मज्ञो लोकरञ्जकः ॥ १७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 18

सत्यवादी दानपरो याजको ज्ञानवाच्छुचिः ।

द्वादशस्तनयो धीमान्प्रजापालनतत्परः ॥ १८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 19

पुरं निवेशयामास गौतमाश्रमसन्निधौ ।

जयन्तपुरसंज्ञं तु ब्राह्मणानां हिताय सः ॥ १९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 20

बुद्धिस्तस्य समुत्पन्ना यजेयमिति राजसी ।

यज्ञेन बहुकालेन दक्षिणासंयुतेन च ॥ २०॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 21

इस्वाकुं पितरं पृष्ट्वा यज्ञकार्याय पार्थिवः ।

कारयामास सम्भारं यथोद्दिष्टं महात्मभिः ॥ २१॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 22

भृगुमङ्गिरसं चैव वामदेवं च गौतमम् ।

वसिष्ठं च पुलस्त्यं च ऋचीकं पुलहं क्रतुम् ॥ २२॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 23

मुनीनामन्त्रयामास सर्वज्ञान्वेदपारगान् ।

यज्ञविद्याप्रवीणांश्च तापसान्वेदवित्तमान् ॥ २३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 24

राजा सम्भृतसम्भारः सम्पूज्य गुरुमात्मनः ।

वसिष्ठं प्राह धर्मज्ञो विनयेन समन्वितः ॥ २४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 25

यजेयं मुनिशार्दूल याजयस्व कृपानिधे ।

गुरुस्त्वं सर्ववेत्तासि कार्यं मे कुरु साम्प्रतम् ॥ २५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 26

यज्ञोपकरणं सर्वं समानीतं सुसंस्कृतम् ।

पञ्चवर्षसहस्रं तु दीक्षां कर्तुं मतिश्च मे ॥ २६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 27

यस्मिन्यज्ञे समाराध्या देवी श्रीजगदम्बिका ।

तत्प्रीत्यर्थमहं यज्ञं करोमि विधिपूर्वकम् ॥ २७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 28

तच्छ्रुत्वासौ निमेर्वाक्यं वसिष्ठः प्राह भूपतिम् ।

इन्द्रेणाहं वृतः पूर्वं यज्ञार्थं नृपसत्तम ॥ २८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 29

पराशक्तिमखं कर्तुमुद्युक्तः पाकशासनः ।

स दीक्षां गमितो देवः पञ्चवर्षशतात्मिकाम् ॥ २९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 6, अध्याय 14: वसिष्ठस्य मैत्रावरुणिरितिनामवर्णनम्, Verse 30

तस्मात्त्वमन्तरं तावत्प्रतिपालय पार्थिव ।

इन्द्रयज्ञे समाप्तेऽत्र कृत्वा कार्यं दिवस्पतेः ॥ ३०॥