Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad

Containing 110 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 1

ब्रह्मविद्योपनिषत्

स्वाविद्यातत्कार्यजातं यद्विद्यापह्नवं गतम् ।

तद्धंसविद्यानिष्पन्नं रामचन्द्रपदं भजे ॥

ॐ सह नाववतु ॥

सह नौ भुनक्तु ॥

सह वीर्यं करवावहै ॥

तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

अथ ब्रह्मविद्योपनिषदुच्यते ॥

प्रसादाद्ब्रह्मणस्तस्य विष्णोरद्भुतकर्मणः ।

रहस्यं ब्रह्मविद्याया ध्रुवाग्निं सम्प्रचक्षते

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 2

ॐइत्येकाक्षरं ब्रह्म यदुक्तं ब्रह्मवादिभिः ।

शरीरं तस्य वक्ष्यामि स्थानं कालत्रयं तथा

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 3

तत्र देवास्त्रयः प्रोक्ता लोका वेदास्त्रयोऽग्नयः ।

तिस्रो मात्रार्धमात्रा च त्र्यक्षरस्य शिवस्य तु

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 4

ऋग्वेदो गार्हपत्यं च पृथिवी ब्रह्म एव च ।

आकारस्य शरीरं तु व्याख्यातं ब्रह्मवादिभिः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 5

यजुर्वेदोऽन्तरिक्षं च दक्षिणाग्निस्तथैव च ।

विष्णुश्च भगवान्देव उकारः परिकीर्तितः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 6

सामवेदस्तथा द्यौश्चाहवनीयस्तथैव च ।

ईश्वरः परमो देवो मकारः परिकीर्तितः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 7

सूर्यमण्डलमध्येऽथ ह्यकारः शङ्खमध्यगः ।

उकारश्चन्द्रसंकाशस्तस्य मध्ये व्यवस्थितः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 8

मकारस्त्वग्निसंकाशो विधूमो विद्युतोपमः ।

तिस्रो मात्रास्तथा ज्ञेया सोमसूर्याग्निरूपिणः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 9

शिखा तु दीपसंकाशा तस्मिन्नुपरि वर्तते ।

अर्धमात्र तथा ज्ञेया प्रणवस्योपरि स्थिता

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 10

पद्मसूत्रनिभा सूक्ष्मा शिखा सा दृश्यते परा ।

सा नाडी सूर्यसंकाशा सूर्यं भित्त्वा तथापरा

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 11

द्विसप्ततिसहस्राणि नाडीं भित्त्वा च मूर्धनि ।

वरदः सर्वभूतानां सर्वं व्याप्यावतिष्ठति

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 12

कांस्यघण्टानिनादस्तु यथा लीयति शान्तये ।

ओङ्कारस्तु तथा योज्यः शान्तये सर्वमिच्छता

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 13

यस्मिन्विलीयते शब्दस्तत्परं ब्रह्म गीयते ।

धियं हि लीयते ब्रह्म सोऽमृतत्वाय कल्पते

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 14

वायुः प्राणस्तथाकाशस्त्रिविधो जीवसंज्ञकः ।

स जीवः प्राण इत्युक्तो वालाग्रशतकल्पितः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 15

नाभिस्थाने स्थितं विश्वं शुद्धतत्त्वं सुनिर्मलम् ।

आदित्यमिव दीप्यन्तं रश्मिभिश्चाखिलं शिवम्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 16

सकारं च हकारं च जीवो जपति सर्वदा ।

नाभिरन्ध्राद्विनिष्क्रान्तं विषयव्याप्तिवर्जितम्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 17

तेनेदं निष्कलं विद्यात्क्षीरात्सर्पिर्यथा तथा ।

कारणेनात्मना युक्तः प्राणायामैश्च पञ्चभिः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 18

चतुष्कला समायुक्तो भ्राम्यते च हृदिस्थितः ।

गोलकस्तु यदा देहे क्षीरदण्डेन वा हतः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 19

एतस्मिन्वसते शीघ्रमविश्रान्तं महाखगः ।

यावन्निश्वसितो जीवस्तावन्निष्कलतां गतः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 20

नभस्थं निष्कलं ध्यात्वा मुच्यते भवबन्धनात्

अनाहतध्वनियुतं हंसं यो वेद हृद्गतम्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 21

स्वप्रकाशचिदानन्दं स हंस इति गीयते ।

रेचकं पूरकं मुक्त्वा कुम्भकेन स्थितः सुधीः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 22

नाभिकन्दे समौ कृत्वा प्राणापानौ समाहितः ।

मस्तकस्थामृतास्वादं पीत्वा ध्यानेन सादरम्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 23

दीपाकारं महादेवं ज्वलन्तं नाभिमध्यमे ।

अभिषिच्यामृतेनैव हंस हंसेति यो जपेत्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 24

जरामरणरोगादि न तस्य भुवि विद्यते ।

एवं दिने दिने कुर्यादणिमादिविभूतये

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 25

ईश्वरत्वमवाप्नोति सदाभ्यासरतः पुमान् ।

बहवो नैकमार्गेण प्राप्ता नित्यत्वमागताः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 26

हंसविद्यामृते लोके नास्ति नित्यत्वसाधनम् ।

यो ददाति महाविद्यां हंसाख्यां पारमेश्वरीम्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 27

तस्य दास्यं सदा कुर्यात्प्रज्ञया परया सह ।

शुभं वाऽशुभमन्यद्वा यदुक्तं गुरुणा भुवि

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 28

तत्कुर्यादविचारेण शिष्यः सन्तोषसंयुतः ।

हंसविद्यामिमां लब्ध्वा गुरुशुश्रूषया नरः

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 29

आत्मानमात्मना साक्षाद्ब्रह्म बुद्ध्वा सुनिश्चलम् ।

देहजात्यादिसम्बन्धान्वर्णाश्रमसमन्वितान्

Brahma Vidya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 30

वेदशास्त्राणि चान्यानि पदपांसुमिव त्यजेत् ।

गुरुभक्तिं सदा कुर्याच्छ्रेयसे भूयसे नरः