अध्याय 95

ब्रह्मोवाच ।

शुक्रतीर्थमिति ख्यातं सर्वसिद्धिकरं नृणाम् ।

सर्वपापप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम् ॥ ९५.१॥

अङ्गिराश्च भृगुश्चैव ऋषी परमधार्मिकौ ।

तयोः पुत्रौ महाप्राज्ञौ रूपबुद्धिविलासिनौ ॥ ९५.२॥

जीवः कविरिति ख्यातौ मातापित्रोर्वशे रतौ ।

उपनीतौ सुतौ दृष्ट्वा पितरावूचतुर्मिथः ॥ ९५.३॥

ऋषी ऊचतुः ।

आवयोरेक एवास्तु शास्ता नित्यं च पुत्रयोः ।

तस्माद् एकः शासिता स्यात् तिष्ठत्वेको यथासुखम् ॥ ९५.४॥

ब्रह्मोवाच ।

एतच्छ्रुत्वा ततः शीघ्रमङ्गिराः प्राह भार्गवम् ।

अध्यापयिष्ये सदृशं सुखं तिष्ठतु भार्गवः ॥ ९५.५॥

एतच्छ्रुत्वा चाङ्गिरसो वाक्यं भृगुकुलोद्वहः ।

तथेति मत्वाङ्गिरसे शुक्रं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ९५.६॥

उभावपि सुतौ नित्यमध्यापयति वै पृथक् ।

वैषम्यबुद्ध्या तौ बालौ चिराच्छुक्रोऽब्रवीद् इदम् ॥ ९५.७॥

शुक्र उवाच ।

वैषम्येण गुरो मां त्वमध्यापयसि नित्यशः ।

गुरूणां नेदमुचितं वैषम्यं पुत्रशिष्ययोः ॥ ९५.८॥

वैषम्येण च वर्तन्ते मूढाः शिष्येषु देशिकाः ।

नैषा विषमबुद्धीनां संख्या पापस्य विद्यते ॥ ९५.९॥

आचार्य सम्यग् ज्ञातोऽसि नमस्येऽहं पुनः पुनः ।

गच्छेयं गुरुमन्यं वै मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ ९५.१०॥

गच्छेयं पितरं ब्रह्मन् यद्यसौ विषमो भवेत् ।

ततो वान्यत्र गच्छामि स्वामिन् पृष्टोऽसि गम्यते ॥ ९५.११॥

ब्रह्मोवाच ।

गुरुं बृहस्पतिं दृष्ट्वा अनुज्ञातस्त्वगात् ततः ।

अवाप्तविद्यः पितरं गच्छेयं चेत्यचिन्तयत् ॥ ९५.१२॥

तस्मात् कमनुपृच्छेयमुत्कृष्टः को गुरुर्भवेत् ।

इति स्मरन् महाप्राज्ञमपृच्छद् वृद्धगौतमम् ॥ ९५.१३॥

शुक्र उवाच ।

को गुरुः स्यान् मुनिश्रेष्ठ मम ब्रूहि गुरुर्भवेत् ।

त्रयाणामपि लोकानां यो गुरुस्तं व्रजाम्यहम् ॥ ९५.१४॥

ब्रह्मोवाच ।

स प्राह जगतामीशं शम्भुं देवं जगद्गुरुम् ।

क्वाराधयामि गिरिशमित्युक्तः प्राह गौतमः ॥ ९५.१५॥

गौतम उवाच ।

गौतम्यां तु शुचिर्भूत्वा स्तोत्रैस्तोषय शंकरम् ।

ततस्तुष्टो जगन्नाथः स ते विद्यां प्रदास्यति ॥ ९५.१६॥

ब्रह्मोवाच ।

गौतमस्य तु तद्वाक्यात् प्रागाद् गङ्गां स भार्गवः ।

स्नात्वा भूत्वा शुचिः सम्यक् स्तुतिं चक्रे स बालकः ॥ ९५.१७॥

शुक्र उवाच ।

बालोऽहं बालबुद्धिश्च बालचन्द्रधर प्रभो ।

नाहं जानामि ते किंचित् स्तुतिं कर्तुं नमोऽस्तु ते ॥ ९५.१८॥

परित्यक्तस्य गुरुणा न ममास्ति सुहृत् सखा ।

त्वं प्रभुः सर्वभावेन जगन्नाथ नमोऽस्तु ते ॥ ९५.१९॥

गुरुर्गुरुमतां देव महतां च महान् असि ।

अहमल्पतरो बालो जगन्मय नमोऽस्तु ते ॥ ९५.२०॥

विद्यार्थं हि सुरेशान नाहं वेद्मि भवद्गतिम् ।

मां त्वं च कृपया पश्य लोकसाक्षिन् नमोऽस्तु ते ॥ ९५.२१॥

ब्रह्मोवाच ।

एवं तु स्तुवतस्तस्य प्रसन्नोऽभूत् सुरेश्वरः ॥ ९५.२२॥

शिव उवाच ।

कामं वरय भद्रं ते यच्चापि

ब्रह्मोवाच ।

कविरप्याह देवेशं कृताञ्जलिरुदारधीः ॥ ९५.२४॥

शुक्र उवाच ।

ब्रह्मादिभिश्च ऋषिभिर्या विद्या नैव गोचरा ।

तां विद्यां नाथ याचिष्ये त्वं गुरुर्मम दैवतम् ॥ ९५.२५॥

ब्रह्मोवाच ।

मृतसंजीविनीं विद्यामज्ञातां त्रिदशैरपि ।

तां दत्तवान् सुरश्रेष्ठस्तस्मै शुक्राय याचते ॥ ९५.२६॥

इतरा लौकिकी विद्या वैदिकी चान्यगोचरा ।

किं पुनः शंकरे तुष्टे विचार्यमवशिष्यते ॥ ९५.२७॥

स तु लब्ध्वा महाविद्यां प्रायात् स्वपितरं गुरुम् ।

दैत्यानां च गुरुश्चासीद् विद्यया पूजितः कविः ॥ ९५.२८॥

ततः कदाचित् तां विद्यां कस्मिंश्चित् कारणान्तरे ।

कचो बृहस्पतिसुतो विद्यां प्राप्तः कवेस्तु ताम् ॥ ९५.२९॥

कचाद् बृहस्पतिश्चापि ततो देवाः पृथक् पृथक् ।

अवापुर्महतीं विद्यां यामाहुर्मृतजीविनीम् ॥ ९५.३०॥