अध्याय 90

ब्रह्मोवाच ।

गारुडं नाम यत् तीर्थं सर्वविघ्नप्रशान्तिदम् ।

तस्य प्रभावं वक्ष्यामि श‍ृणु नारद यत्नतः ॥ ९०.१॥

मणिनाग इति त्वासीच्छेषपुत्रो महाबलः ।

गरुडस्य भयाद् भक्त्या तोषयामास शंकरम् ॥ ९०.२॥

ततः प्रसन्नो भगवान् परमेष्ठी महेश्वरः ।

तमुवाच महानागं वरं वरय पन्नग ॥ ९०.३॥

नागः प्राह प्रभो मह्यं देहि मे गरुडाभयम् ।

तथेत्याह च तं शम्भुर्गरुडाद् अभयं भवेत् ॥ ९०.४॥

निर्गतो निर्भयो नागो गरुडाद् अरुणानुजात् ।

क्षीरोदशायी यत्रास्ते क्षीरार्णवसमीपतः ॥ ९०.५॥

इतश्चेतश्च चरति नागोऽसौ सुखशीतले ।

गरुडोऽपि च यत्रास्ते तं देशमपि यात्यसौ ॥ ९०.६॥

गरुडः पन्नगं दृष्ट्वा चरन्तं निर्भयेन तु ।

तं गृहीत्वा महानागं प्राक्षिपत् स्वस्य वेश्मनि ॥ ९०.७॥

तं बद्ध्वा गारुडैः पाशैर्गरुडो नागसत्तमम् ।

एतस्मिन्न् अन्तरे नन्दी प्रोवाचेशं जगत्प्रभुम् ॥ ९०.८॥

नन्दिकेश्वर उवाच ।

नूनं नागो न चायाति भक्षितो बद्ध एव वा ।

गरुडेन सुरेशान जीवन् नागो न संव्रजेत् ॥ ९०.९॥

ब्रह्मोवाच ।

नन्दिनो वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा

शिव उवाच ।

गरुडस्य गृहे नागो बद्धस्तिष्ठति सत्वरम् ।

गत्वा तं जगतामीशं विष्णुं स्तुहि जनार्दनम् ॥ ९०.११॥

बद्धं नागं काश्यपेन मद्वाक्याद् आनय स्वयम् ।

तत् प्रभोर्वचनं श्रुत्वा नन्दी गत्वा श्रियः पतिम् ॥ ९०.१२॥

व्यज्ञापयत् स्वयं वाक्यं विष्णुं लोकपरायणम् ।

नारायणः प्रीतमना गरुडं वाक्यमब्रवीत् ॥ ९०.१३॥

विष्णुरुवाच ।

विनतात्मज मे वाक्यान् नन्दिने देहि पन्नगम् ।

कम्पमानस्तद् आकर्ण्य नेत्युवाच विहंगमः ।

विष्णुमप्यब्रवीत् कोपात् सुपर्णो नन्दिनोऽन्तिके ॥ ९०.१४॥

गरुड उवाच ।

यद् यत् प्रियतमं किंचिद् भृत्येभ्यः दास्यन्त्यन्ये भवान् नैव मयानीतं हरिष्यति ॥ ९०.१५॥

पश्य देवं त्रिनयनं नागं मोक्ष्यति नन्दिना ।

मयोपपादितं नागं त्वं तु दास्यसि नन्दिने ॥ ९०.१६॥

त्वां वहामि सदा स्वामिन् मम देयं सदा त्वया ।

मयोपपादितं नागं वक्तुं देहीति नोचितम् ॥ ९०.१७॥

सतां प्रभूणां नेयं स्याद् वृत्तिः सद्वृत्तिकारिणाम् ।

सन्तो दास्यन्ति भृत्येभ्यो मदुपात्तहरो भवान् ॥ ९०.१८॥

दैत्याञ् जयसि संग्रामे मद्बलेनैव केशव ।

अहं महाबलीत्येवं मुधैव श्लाघते भवान् ॥ ९०.१९॥

ब्रह्मोवाच ।

गरुडस्येति तद् वाक्यं श्रुत्वा चक्रगदाधरः ।

विहस्य नन्दिनः पार्श्वे पश्यद्भिर्लोकपालकैः ॥ ९०.२०॥

इदमाह महाबुद्धिर्मां समुह्य कृशो भवान् ।

त्वद्बलाद् असुरान् सर्वाञ् जेष्येऽहं खगसत्तम ॥ ९०.२१॥

इत्युक्त्वा श्रीपतिर्ब्रह्मञ् शान्तकोपोऽब्रवीद् इदम् ।

वहाङ्गुलिं करस्याशु कनिष्ठां नन्दिनोऽन्तिके ॥ ९०.२२॥

गरुडस्य ततो मूर्ध्नि न्यस्येदं पुनरब्रवीत् ।

सत्यं मां वहसे नित्यं पश्य धर्मं विहंगम ॥ ९०.२३॥

न्यस्तायां च ततोऽङ्गुल्यां शिरः कुक्षौ समाविशत् ।

कुक्षिश्च चरणस्यान्तः प्राविशच्चूर्णितोऽभवत् ।

ततः कृताञ्जलिर्दीनो व्यथितो लज्जयान्वितः ॥ ९०.२४॥

गरुड उवाच ।

त्राहि त्राहि जगन्नाथ भृत्यं मामपराधिनम् ।

त्वं प्रभुः सर्वलोकानां धर्ता धार्यस्त्वमेव च ॥ ९०.२५॥

अपराधसहस्राणि क्षमन्ते प्रभविष्णवः ।

कृतापराधेऽपि जने महती यस्य वै कृपा ॥ ९०.२६॥

वदन्ति मुनयः सर्वे त्वामेव करुणाकरम् ।

रक्षस्वार्तं जगन्मातर्मामम्बुजनिवासिनि ।

कमले बालकं दीनमार्तं तनयवत्सले ॥ ९०.२७॥

ब्रह्मोवाच ।

ततः कृपान्विता देवी श्रीरप्याह जनार्दनम् ॥ ९०.२८॥

कमलोवाच ।

रक्ष नाथ स्वकं भृत्यं गरुडं विपदं गतम् ।

जनार्दन उवाचेदं नन्दिनं शम्भुवाहनम् ॥ ९०.२९॥

विष्णुरुवाच ।

नय नागं सगरुडं शम्भोरन्तिकमेव च ।

तत्प्रसादाच्च गरुडो महेश्वरनिरीक्षितः ।

आत्मीयं च पुना रूपं गरुडः समवाप्स्यति ॥ ९०.३०॥