अध्याय 9

लोमहर्षण उवाच ।

पिता सोमस्य भो विप्रा जज्ञेऽत्रिर्भगवान् ऋषिः ।

ब्रह्मणो मानसात् पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः ॥ ९.१॥

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत् पुरा ।

त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम् ॥ ९.२॥

ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य रेतः सोमत्वमीयिवत् ।

नेत्राभ्यां वारि सुस्राव दशधा द्योतयन् दिशः ॥ ९.३॥

तं गर्भं विधिनादिष्टा दश देव्यो दधुस्ततः ।

समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन् ॥ ९.४॥

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः ।

ततस्ताभिः स त्यक्तस्तु निपपात वसुंधराम् ॥ ९.५॥

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।

रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया ॥ ९.६॥

तस्मिन् निपतिते देवाः पुत्रेऽत्रेः परमात्मनि ।

तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रास्तथान्ये मुनिसत्तमाः ॥ ९.७॥

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः ।

आप्यायनाय लोकानां भावयामास सर्वतः ॥ ९.८॥

स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् ।

त्रिःसप्तकृत्वोऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणाम् ॥ ९.९॥

तस्य यच्चरितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत ।

ओषध्यस्ताः समुद्भूता याभिः संधार्यते जगत् ॥ ९.१०॥

स लब्धतेजा भगवान् संस्तवैश्च स्वकर्मभिः ।

तपस्तेपे महाभागः पद्मानां दर्शनाय सः ॥ ९.११॥

ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ।

बीजौषधीनां विप्राणामपां च मुनिसत्तमाः ॥ ९.१२॥

स तत् प्राप्य महाराज्यं सोमः सौम्यवतां वरः ।

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् ॥ ९.१३॥

दक्षिणामददात् सोमस्त्रींल्लोकान् इति नः श्रुतम् ।

तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च भो द्विजाः ॥ ९.१४॥

हिरण्यगर्भो ब्रह्मात्रिर्भृगुश्च ऋत्विजोऽभवत् ।

सदस्योऽभूद् धरिस्तत्र मुनिभिर्बहुभिर्वृतः ॥ ९.१५॥

तं सिनीश्च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः ।

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे ॥ ९.१६॥

प्राप्यावभृथमप्यग्र्यं सर्वदेवर्षिपूजितः ।

विरराजाधिराजेन्द्रो दशधा भासयन् दिशः ॥ ९.१७॥

तस्य तत् प्राप्य दुष्प्राप्यमैश्वर्यम् ऋषिसत्कृतम् ।

विबभ्राम मतिस्ताता+ ।

विनयाद् अनयाहृता ॥ ९.१८॥

बृहस्पतेः स वै भार्यामैश्वर्यमदमोहितः ।

जहार तरसा सोमो विमत्याङ्गिरसः सुतम् ॥ ९.१९॥

स याच्यमानो देवैश्च तथा देवर्षिभिर्मुहुः ।

नैव व्यसर्जयत् तारां तस्मै अङ्गिरसे तदा ॥ ९.२०॥

उशना तस्य जग्राह पार्ष्णिमङ्गिरसस्तदा ।

रुद्रश्च पार्ष्णिं जग्राह गृहीत्वाजगवं धनुः ॥ ९.२१॥

तेन ब्रह्मशिरो नाम परमास्त्रं महात्मना ।

उद्दिश्य देवान् उत्सृष्टं येनैषां नाशितं यशः ॥ ९.२२॥

तत्र तद् युद्धमभवत् प्रख्यातं तारकामयम् ।

देवानां दानवानां च लोकक्षयकरं महत् ॥ ९.२३॥

तत्र शिष्टास्तु ये देवास्तुषिताश्चैव ये द्विजाः ।

ब्रह्माणं शरणं जग्मुरादिदेवं सनातनम् ॥ ९.२४॥

तदा निवार्योशनसं तं वै रुद्रं च शंकरम् ।

ददावङ्गिरसे तारां स्वयमेव पितामहः ॥ ९.२५॥

तामन्तःप्रसवां दृष्ट्वा क्रुद्धः प्राह बृहस्पतिः ।

मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथंचन ॥ ९.२६॥

इषीकास्तम्बमासाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह ।

जातमात्रः स भगवान् देवानामाक्षिपद् वपुः ॥ ९.२७॥

ततः संशयमापन्नास्तारामूचुः सुरोत्तमाः ।

सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः ॥ ९.२८॥

पृच्छ्यमाना यदा देवैर्नाह सा विबुधान् किल ।

तदा तां शप्तुमारब्धः कुमारो दस्युहन्तमः ॥ ९.२९॥

तं निवार्य ततो ब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम् ।

यद् अत्र तथ्यं तद् ब्रूहि तारे कस्य सुतस्त्वयम् ॥ ९.३०॥