अध्याय 86

ब्रह्मोवाच ।

अस्ति ब्रह्मन् महातीर्थं चक्रतीर्थमिति श्रुतम् ।

तत्र स्नानान् नरो भक्त्या हरेर्लोकमवाप्नुयात् ॥ ८६.१॥

एकादश्यां तु शुक्लायामुपोष्य पृथिवीपते ।

गणिकासंगमे स्नात्वा प्राप्नुयाद् अक्षयं पदम् ॥ ८६.२॥

पुरा तत्र यथा वृत्तं तन् मे निगदतः श‍ृणु ।

आसीद् विश्वधरो नाम वैश्यो बहुधनान्वितः ॥ ८६.३॥

उत्तरे वयसि श्रेष्ठस्तस्य पुत्रोऽभवद् ऋषे ।

गुणवान् रूपसम्पन्नो विलासी शुभदर्शनः ॥ ८६.४॥

प्राणेभ्योऽपि प्रियः पुत्रः काले पञ्चत्वमागतः ।

तथा दृष्ट्वा तु तं पुत्रं दम्पती दुःखपीडितौ ॥ ८६.५॥

कुर्वाते स्म तदा तेन सहैव मरणे मतिम् ।

हा पुत्र हन्त कालेन पापेन सुदुरात्मना ॥ ८६.६॥

यौवने वर्तमानोऽपि नीतोऽसि गुणसागर ।

आवयोश्च तथैव त्वं प्राणेभ्योऽपि सुदुर्लभः ॥ ८६.७॥

इत्थं तु रुदितं श्रुत्वा दम्पत्योः करुणं यमः ।

त्यक्त्वा निजपुरं तूर्णं कृपयाविष्टमानसः ॥ ८६.८॥

गोदावर्याः शुभे तीरे स्थितो ध्यायञ् जनार्दनम् ।

अपि स्वल्पेन कालेन प्रजा वृद्धाः समन्ततः ॥ ८६.९॥

इयत इति मे पृथ्वी कथ्यतां केन पूरिता ।

न कश्चिन् म्रियते जन्तुर्भाराक्रान्ता वसुंधरा ॥ ८६.१०॥

ततो देवी गता तूर्णं वसुधा मुनिसत्तम ।

यत्रास्ति सुरसंयुक्तः शक्रः परपुरंजयः ।

दृष्ट्वा वसुंधरामिन्द्रः प्रणिपत्येदमब्रवीत् ॥ ८६.११॥

इन्द्र उवाच ।

किमागमनकार्यं त इति मे पृथ्वि कथ्यताम् ॥ ८६.१२॥

धरोवाच ।

भारेण गुरुणा शक्र पीडिताहं विना वधम् ।

कारणं प्रष्टुमायाता किमिदं कथ्यतां मम ॥ ८६.१३॥

ब्रह्मोवाच ।

इति श्रुत्वा महीवाक्यमिन्द्रो वचनमब्रवीत् ॥ ८६.१४॥

इन्द्र उवाच ।

कारणं यदि नाम स्यात् तदानीं ज्ञायते मया ।

सुराणां हि पतिर्यस्माद् अहं सर्वासु मेदिनि ॥ ८६.१५॥

ब्रह्मोवाच ।

अथ पृथ्वी तदा वाक्यं श्रुत्वा चाह शचीपतिम् ।

यम आदिश्यतां तर्हि यथा संहरते प्रजाः ॥ ८६.१६॥

इति श्रुत्वा वचो मह्या आदिष्टाः सिद्धकिंनराः ।

यमस्यानयने शीघ्रं महेन्द्रेण महामुने ॥ ८६.१७॥

ततस्ते सत्वरं याताः सर्वे वैवस्वतं पुरम् ।

नैवापश्यन् यमं तत्र ते सिद्धाः सह किंनरैः ।

तथागत्य पुनर्वेगाद् वार्त्ता शक्रे निवेदिता ॥ ८६.१८॥

सिद्धकिंनरा ऊचुः ।

यमो यमपुरे नाथ अस्माभिर्नावलोकितः ।

महतापि सुयत्नेन वीक्ष्यमाणः समन्ततः ॥ ८६.१९॥

ब्रह्मोवाच ।

इति श्रुत्वा वचस्तेषां पृष्टः शक्रेण वै तदा ।

सविता स पिता तस्य यमः कुत्रास्त इत्यथ ॥ ८६.२०॥

सूर्य उवाच ।

शक्र गोदावरीतीरे कृतान्तो वर्ततेऽधुना ।

चरंस्तत्र तपस्तीव्रं न जाने किं नु कारणम् ॥ ८६.२१॥

ब्रह्मोवाच ।

इति श्रुत्वा वचो भानोः शक्रः

शक्र उवाच ।

अहो कष्टं महाकष्टं नष्टा मे सुरनाथता ।

गोदावर्यां तपः कुर्याद् यमो वै दुष्टचेष्टितः ।

जिघृक्षुर्मत्पदं नूनं देवा इति मतिर्मम ॥ ८६.२३॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्त्वा सहसेन्द्रेण आहूतश्चाप्सरोगणः ॥ ८६.२४॥

इन्द्र उवाच ।

का भवतीषु कालस्य स्थितस्य तपसि द्विषः ।

तपःप्रणाशने शक्ता इति मे शीघ्रमुच्यताम् ॥ ८६.२५॥

ब्रह्मोवाच ।

इति शक्रवचः श्रुत्वा नोचे कापि महामुने ।

अथ शक्रः प्रकोपेण प्रत्युवाचाप्सरोगणम् ॥ ८६.२६॥

इन्द्र उवाच ।

उत्तरं नाब्रवीत् किंचिद् यामस्तर्हि वयं स्वयम् ।

सज्जा भवन्तु विबुधाः सैन्यैरायान्तु मा चिरम् ।

घातयामो वयं शत्रुं तपसा स्वर्गकामुकम् ॥ ८६.२७॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्ते सति देवानां सेना प्रादुर्बभूव ह ।

इतीन्द्रहृदयं ज्ञात्वा हरिणा लोकधारिणा ॥ ८६.२८॥

प्रेषितं चक्रिणा चक्रं रक्षणाय यमस्य हि ।

चक्रं यत्राभवत् तत्र चक्रतीर्थमनुत्तमम् ॥ ८६.२९॥

अथेन्द्रं मेनका प्राह शङ्कितेति वचस्तदा ॥ ८६.३०॥