अध्याय 85

ब्रह्मोवाच ।

क्षुधातीर्थमिति ख्यातं श‍ृणु नारद तन्मनाः ।

कथ्यमानं महापुण्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् ॥ ८५.१॥

ऋषिरासीत् पुरा कण्वस्तपस्वी वेदवित्तमः ।

परिभ्रमन्न् आश्रमाणि क्षुधया परिपीडितः ॥ ८५.२॥

गौतमस्याश्रमं पुण्यं समृद्धं चान्नवारिणा ।

आत्मानं च क्षुधायुक्तं समृद्धं चापि गौतमम् ॥ ८५.३॥

वीक्ष्य कण्वोऽथ वैषम्यं वैराग्यमगमत् तदा ।

गौतमोऽपि द्विजश्रेष्ठो ह्यहं तपसि निष्ठितः ॥ ८५.४॥

समेन याच्ञायुक्ता स्यात् तस्माद् गौतमवेश्मनि ।

न भोक्ष्येऽहं क्षुधार्तोऽपि पीडितेऽपि कलेवरे ॥ ८५.५॥

गच्छेयं गौतमीं गङ्गामर्जयेयं च सम्पदम् ।

इति निश्चित्य मेधावी गत्वा गङ्गां च पावनीम् ॥ ८५.६॥

स्नात्वा शुचिर्यतमना उपविश्य कुशासने ।

तुष्टाव गौतमीं गङ्गां क्षुधां च परमापदम् ॥ ८५.७॥

कण्व उवाच ।

नमोऽस्तु गङ्गे परमार्तिहारिणि ।

नमः क्षुधे सर्वजनार्तिकारिणि ।

नमो महेशानजटोद्भवे शुभे ।

नमो महामृत्युमुखाद् विनिसृते ॥ ८५.८॥

पुण्यात्मनां शान्तरूपे क्रोधरूपे दुरात्मनाम् ।

सरिद्रूपेण सर्वेषां तापपापापहारिणि ॥ ८५.९॥

क्षुधारूपेण सर्वेषां तापपापप्रदे नमः ।

नमः श्रेयस्करि देवि नमः पापप्रतर्दिनि ।

नमः शान्तिकरि देवि नमो दारिद्र्यनाशिनि ॥ ८५.१०॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्येवं स्तुवतस्तस्य पुरस्ताद् अभवद् द्वयम् ।

एकं गाङ्गं मनोहारि ह्यपरं भीषणाकृति ।

पुनः कृताञ्जलिर्भूत्वा नमस्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥ ८५.११॥

कण्व उवाच ।

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये ब्राह्मि माहेश्वरि शुभे ।

वैष्णवि त्र्यम्बके देवि गोदावरि नमोऽस्तु ते ॥ ८५.१२॥

त्र्यम्बकस्य जटोद्भूते गौतमस्याघनाशिनि ।

सप्तधा सागरं यान्ति गोदावरि नमोऽस्तु ते ॥ ८५.१३॥

सर्वपापकृतां पापे धर्मकामार्थनाशिनि ।

दुःखलोभमयि देवि क्षुधे तुभ्यं नमो नमः ॥ ८५.१४॥

ब्रह्मोवाच ।

तत् कण्ववचनं श्रुत्वा सुप्रीते आहतुर्द्विजम् ॥ ८५.१५॥

गङ्गाक्षुधे ऊचतुः ।

अभीष्टं वद कल्याण वरान् वरय

ब्रह्मोवाच ।

प्रोवाच प्रणतो गङ्गां कण्वः क्षुधां

कण्व उवाच ।

देहि देवि मनोज्ञानि कामानि विभवं मम ।

आयुर्वित्तं च भुक्तिं च मुक्तिं गङ्गे प्रयच्छ मे ॥ ८५.१८॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्त्वा गौतमीं गङ्गां क्षुधां चाह

कण्व उवाच ।

मयि मद्वंशजे चापि क्षुधे तृष्णे दरिद्रिणि ।

याहि पापतरे रूक्षे न भूयास्त्वं कदाचन ॥ ८५.२०॥

अनेन स्तवेन ये वै त्वां स्तुवन्ति क्षुधातुराः ।

तेषां दारिद्र्यदुःखानि न भवेयुर्वरोऽपरः ॥ ८५.२१॥

अस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये स्नानदानजपादिकम् ।

ये कुर्वन्ति नरा भक्त्या लक्ष्मीभाजो भवन्तु ते ॥ ८५.२२॥

यस्त्विदं पठते स्तोत्रं तीर्थे वा यदि वा गृहे ।

तस्य दारिद्र्यदुःखेभ्यो न भयं स्याद् वरोऽपरः ॥ ८५.२३॥

ब्रह्मोवाच ।

एवमस्त्विति चोक्त्वा ते कण्वं याते स्वमालयम् ।

ततः प्रभृति तत् तीर्थं काण्वं गाङ्गं क्षुधाभिधम् ।

सर्वपापहरं वत्स पितृणां प्रीतिवर्धनम् ॥ ८५.२५॥