अध्याय 73

नारद उवाच ।

कमण्डलुस्थिता देवी तव पुण्यविवर्धिनी ।

यथा मर्त्यं गता नाथ तन् मे विस्तरतो वद ॥ ७३.१॥

ब्रह्मोवाच ।

बलिर्नाम महादैत्यो देवारिरपराजितः ।

धर्मेण यशसा चैव प्रजासंरक्षणेन च ॥ ७३.२॥

गुरुभक्त्या च सत्येन वीर्येण च बलेन च ।

त्यागेन क्षमया चैव त्रैलोक्ये नोपमीयते ॥ ७३.३॥

तस्यर्द्धिमुन्नतां दृष्ट्वा देवाश्चिन्तापरायणाः ।

मिथः समूचुरमरा जेष्यामो वै कथं बलिम् ॥ ७३.४॥

तस्मिञ् शासति राज्यं तु त्रैलोक्यं हतकण्टकम् ।

नारयो व्याधयो वापि नाधयो वा कथंचन ॥ ७३.५॥

अनावृष्टिरधर्मो वा नास्तिशब्दो न दुर्जनः ।

स्वप्नेऽपि नैव दृश्येत बलौ राज्यं प्रशासति ॥ ७३.६॥

तस्योन्नतिशरैर्भग्नाः कीर्तिखड्गद्विधाकृताः ।

तस्याज्ञाशक्तिभिन्नाङ्गा देवाः शर्म न लेभिरे ॥ ७३.७॥

ततः सम्मन्त्रयामासुः कृत्वा मात्सर्यमग्रतः ।

तद्यशोग्निप्रदीप्ताङ्गा विष्णुं जग्मुः सुविह्वलाः ॥ ७३.८॥

देवा ऊचुः ।

आर्ताः स्म गतसत्त्वाः स्म शङ्खचक्रगदाधर ।

अस्मदर्थे भवान् नित्यमायुधानि बिभर्ति च ॥ ७३.९॥

त्वयि नाथे जगन्नाथ अस्माकं दुःखमीदृशम् ।

त्वां तु प्रणमती वाणी कथं दैत्यं नमस्यति ॥ ७३.१०॥

मनसा कर्मणा वाचा त्वामेव शरणं गताः ।

त्वदङ्घ्रिशरणाः सन्तः कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.११॥

यजामस्त्वां महायज्ञैर्वदामो वाग्भिरच्युत ।

त्वदेकशरणाः सन्तः कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१२॥

त्वद्वीर्यमाश्रिता नित्यं देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ।

त्वया दत्तं पदं प्राप्य कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१३॥

स्रष्टा त्वं ब्रह्ममूर्त्या तु विष्णुर्भूत्वा तु रक्षसि ।

संहर्ता रुद्रशक्त्या त्वं कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१४॥

ऐश्वर्यं कारणं लोके विनैश्वर्यं तु किं फलम् ।

हतैश्वर्याः सुरेशान कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१५॥

अनादिस्त्वं जगद्धातरनन्तस्त्वं जगद्गुरुः ।

अन्तवन्तममुं शत्रुं कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१६॥

तवैश्वर्येण पुष्टाङ्गा जित्वा त्रैलोक्यमोजसा ।

स्थिराः स्यामः सुरेशान कथं दैत्यं नमेमहि ॥ ७३.१७॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्येतद् एव वचनं श्रुत्वा दैतेयसूदनः ।

उवाच सर्वान् अमरान् देवानां कार्यसिद्धये ॥ ७३.१८॥

श्रीभगवान् उवाच ।

मद्भक्तोऽसौ बलिर्दैत्यो यथा भवन्तो मत्पोष्यास्तथा पोष्यो बलिर्मम ॥ ७३.१९॥

विना तु संगरं देवा हत्वा राज्यं त्रिविष्टपे ।

बलिं निबध्य मन्त्रोक्त्या राज्यं वः प्रददाम्यहम् ॥ ७३.२०॥

ब्रह्मोवाच ।

तथेत्युक्त्वा सुरगणाः संजग्मुर्दिवमेव हि ।

भगवान् अपि देवेशो ह्यदित्या गर्भमाविशत् ॥ ७३.२१॥

तस्मिन्न् उत्पद्यमाने तु उत्सवाश्च बभूविरे ।

जातोऽसौ वामनो ब्रह्मन् यज्ञेशो यज्ञपूरुषः ॥ ७३.२२॥

एतस्मिन्न् अन्तरे ब्रह्मन् हयमेधाय दीक्षितः ।

बलिर्बलवतां श्रेष्ठ ऋषिमुख्यैः समाहितः ॥ ७३.२३॥

पुरोधसा च शुक्रेण वेदवेदाङ्गवेदिना ।

मखे तस्मिन् वर्तमाने यजमाने बलौ तथा ॥ ७३.२४॥

आर्त्विज्य ऋषिमुख्ये तु शुक्रे तत्र पुरोधसि ।

हविर्भागार्थमासन्न+ ।

देवगन्धर्वपन्नगे ॥ ७३.२५॥

दीयतां भुज्यतां पूजा क्रियतां च पृथक् पृथक् ।

परिपूर्णं पुनः पूर्णमेवं वाक्ये प्रवर्तति ॥ ७३.२६॥

शनैस्तद्देशमभ्यागाद् वामनः सामगायनः ।

यज्ञवाटमनुप्राप्तो वामनश्चित्रकुण्डलः ॥ ७३.२७॥

प्रशंसमानस्तं यज्ञं वामनं प्रेक्ष्य भार्गवः ।

ब्रह्मरूपधरं देवं वामनं दैत्यसूदनम् ॥ ७३.२८॥

दातारं यज्ञतपसां फलं हन्तारं रक्षसाम् ।

ज्ञात्वा त्वरन्न् अथोवाच राजानं भूरितेजसम् ॥ ७३.२९॥

जेतारं क्षत्रधर्मेण दातारं भक्तितो धनम् ।

बलिं बलवतां श्रेष्ठं सभार्यं दीक्षितं मखे ॥ ७३.३०॥