अध्याय 60

ब्रह्मोवाच ।

श्वेतमाधवमालोक्य समीपे मत्स्यमाधवम् ।

एकार्णवजले पूर्वं रोहितं रूपमास्थितम् ॥ ६०.१॥

वेदानां हरणार्थाय रसातलतले स्थितम् ।

चिन्तयित्वा क्षितिं सम्यक् तस्मिन् स्थाने प्रतिष्ठितम् ॥ ६०.२॥

आद्यावतरणं रूपं माधवं मत्स्यरूपिणम् ।

प्रणम्य प्रणतो भूत्वा सर्वदुःखाद् विमुच्यते ॥ ६०.३॥

प्रयाति परमं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम् ।

काले पुनरिहायातो राजा स्यात् पृथिवीतले ॥ ६०.४॥

वत्समाधवमासाद्य दुराधर्षो भवेन् नरः ।

दाता भोक्ता भवेद् यज्वा वैष्णवः सत्यसंगरः ॥ ६०.५॥

योगं प्राप्य हरेः पश्चात् ततो मोक्षमवाप्नुयात् ।

मत्स्यमाधवमाहात्म्यं मया सम्परिकीर्तितम् ।

यं दृष्ट्वा मुनिशार्दूलाः सर्वान् कामान् अवाप्नुयात् ॥ ६०.६॥

मुनय ऊचुः ।

भगवञ् श्रोतुमिच्छामो मार्जनं वरुणालये ।

क्रियते स्नानदानादि तस्याशेषफलं वद ॥ ६०.७॥

ब्रह्मोवाच ।

श‍ृणुध्वं मुनिशार्दूला मार्जनस्य यथाविधि ।

भक्त्या तु तन्मना भूत्वा सम्प्राप्य पुण्यमुत्तमम् ॥ ६०.८॥

मार्कण्डेयह्रदे स्नानं पूर्वकाले प्रशस्यते ।

चतुर्दश्यां विशेषेण सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ६०.९॥

तद्वत् स्नानं समुद्रस्य सर्वकालं प्रशस्यते ।

पौर्णमास्यां विशेषेण हयमेधफलं लभेत् ॥ ६०.१०॥

मार्कण्डेयं वटं कृष्णं रौहिणेयं महोदधिम् ।

इन्द्रद्युम्नसरश्चैव पञ्चतीर्थीविधिः स्मृतः ॥ ६०.११॥

पूर्णिमा ज्येष्ठमासस्य ज्येष्ठा ऋक्षं यदा भवेत् ।

तदा गच्छेद् विशेषेण तीर्थराजं परं शुभम् ॥ ६०.१२॥

कायवाङ्मानसैः शुद्धस्तद्भावो नान्यमानसः ।

सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्तो वीतरागो विमत्सरः ॥ ६०.१३॥

कल्पवृक्षवटं रम्यं तत्र स्नात्वा जनार्दनम् ।

प्रदक्षिणं प्रकुर्वीत त्रिवारं सुसमाहितः ॥ ६०.१४॥

यं दृष्ट्वा मुच्यते पापात् सप्तजन्मसमुद्भवात् ।

पुण्यं चाप्नोति विपुलं गतिमिष्टां च भो द्विजाः ॥ ६०.१५॥

तस्य नामानि वक्ष्यामि प्रमाणं च युगे युगे ।

यथासंख्यं च भो विप्राः कृतादिषु यथाक्रमम् ॥ ६०.१६॥

वटं वटेश्वरं कृष्णं पुराणपुरुषं द्विजाः ।

वटस्यैतानि नामानि कीर्तितानि कृतादिषु ॥ ६०.१७॥

योजनं पादहीनं च योजनार्धं तदर्धकम् ।

प्रमाणं कल्पवृक्षस्य कृतादौ परिकीर्तितम् ॥ ६०.१८॥

यथोक्तेन तु मन्त्रेण नमस्कृत्वा तु तं वटम् ।

दक्षिणाभिमुखो गच्छेद् धन्वन्तरशतत्रयम् ॥ ६०.१९॥

यत्रासौ दृश्यते विष्णुः स्वर्गद्वारं मनोरमम् ।

सागराम्भःसमाकृष्टं काष्ठं सर्वगुणान्वितम् ॥ ६०.२०॥

प्रणिपत्य ततस्तं भोः परिपूज्य ततः पुनः ।

मुच्यते सर्वरोगाद्यैस्तथा पापैर्ग्रहादिभिः ॥ ६०.२१॥

उग्रसेनं पुरा दृष्ट्वा स्वर्गद्वारेण सागरम् ।

गत्वाचम्य शुचिस्तत्र ध्यात्वा नारायणं परम् ॥ ६०.२२॥

न्यसेद् अष्टाक्षरं मन्त्रं पश्चाद् धस्तशरीरयोः ।

ओं नमो नारायणायेति यं वदन्ति मनीषिणः ॥ ६०.२३॥

किं कार्यं बहुभिर्मन्त्रैर्मनोविभ्रमकारकैः ।

ओं नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः ॥ ६०.२४॥

आपो नरस्य सूनुत्वान् नारा इतीह कीर्तिताः ।

विष्णोस्तास्त्वयनं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥ ६०.२५॥

नारायणपरा वेदा नारायणपरा द्विजाः ।

नारायणपरा यज्ञा नारायणपराः क्रियाः ॥ ६०.२६॥

नारायणपरा पृथ्वी नारायणपरं जलम् ।

नारायणपरो वह्निर्नारायणपरं नभः ॥ ६०.२७॥

नारायणपरो वायुर्नारायणपरं मनः ।

अहंकारश्च बुद्धिश्च उभे नारायणात्मके ॥ ६०.२८॥

भूतं भव्यं भविष्यं च यत् किंचिज्जीवसंज्ञितम् ।

स्थूलं सूक्ष्मं परं चैव सर्वं नारायणात्मकम् ॥ ६०.२९॥

शब्दाद्या विषयाः सर्वे श्रोत्रादीनीन्द्रियाणि च ।

प्रकृतिः पुरुषश्चैव सर्वे नारायणात्मकाः ॥ ६०.३०॥