अध्याय 53

ब्रह्मोवाच ।

ततो गजकुलप्रख्यास्तडिन्मालाविभूषिताः ।

समुत्तस्थुर्महामेघा नभस्यद्भुतदर्शनाः ॥ ५३.१॥

केचिन् नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसंनिभाः ।

केचित् किञ्जल्कसंकाशाः केचित् पीताः पयोधराः ॥ ५३.२॥

केचिद् धरितसंकाशाः काकाण्डसंनिभास्तथा ।

केचित् कमलपत्त्राभाः केचिद् धिङ्गुलसंनिभाः ॥ ५३.३॥

केचित् पुरवराकाराः केचिद् गिरिवरोपमाः ।

केचिद् अञ्जनसंकाशाः केचिन् मरकतप्रभाः ॥ ५३.४॥

विद्युन्मालापिनद्धाङ्गाः समुत्तस्थुर्महाघनाः ।

घोररूपा महाभागा घोरस्वननिनादिताः ॥ ५३.५॥

ततो जलधराः सर्वे समावृण्वन् नभस्तलम् ।

तैरियं पृथिवी सर्वा सपर्वतवनाकरा ॥ ५३.६॥

आपूरिता दिशः सर्वाः सलिलौघपरिप्लुताः ।

ततस्ते जलदा घोरा वारिणा मुनिसत्तमाः ॥ ५३.७॥

सर्वतः प्लावयामासुश्चोदिताः परमेष्ठिना ।

वर्षमाणा महातोयं पूरयन्तो वसुंधराम् ॥ ५३.८॥

सुघोरमशिवं रौद्रं नाशयन्ति स्म पावकम् ।

ततो द्वादश वर्षाणि पयोदाः समुपप्लवे ॥ ५३.९॥

धाराभिः पूरयन्तो वै चोद्यमाना महात्मना ।

ततः समुद्राः स्वां वेलामतिक्रामन्ति भो द्विजाः ॥ ५३.१०॥

पर्वताश्च व्यशीर्यन्त मही चाप्सु निमज्जति ।

सर्वतः सुमहाभ्रान्तास्ते पयोदा नभस्तलम् ॥ ५३.११॥

संवेष्टयित्वा नश्यन्ति वायुवेगसमाहताः ।

ततस्तं मारुतं घोरं स विष्णुर्मुनिसत्तमाः ॥ ५३.१२॥

आदिपद्मालयो देवः पीत्वा स्वपिति भो द्विजाः ।

तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ ५३.१३॥

नष्टे देवासुरनरे यक्षराक्षसवर्जिते ।

ततो मुनिः स विश्रान्तो ध्यात्वा च पुरुषोत्तमम् ॥ ५३.१४॥

ददर्श चक्षुरुन्मील्य जलपूर्णां वसुंधराम् ।

नापश्यत् तं वटं नोर्वीं न दिगादि न भास्करम् ॥ ५३.१५॥

न चन्द्रार्काग्निपवनं न देवासुरपन्नगम् ।

तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे तमोभूते निराश्रये ॥ ५३.१६॥

निमज्जन् स तदा विप्राः संतर्तुमुपचक्रमे ।

बभ्रामासौ मुनिश्चार्त इतश्चेतश्च सम्प्लवन् ॥ ५३.१७॥

निममज्ज तदा विप्रास्त्रातारं नाधिगच्छति ।

एवं तं विह्वलं दृष्ट्वा कृपया पुरुषोत्तमः ।

प्रोवाच मुनिशार्दूलास्तदा ध्यानेन तोषितः ॥ ५३.१८॥

श्रीभगवान् उवाच ।

वत्स श्रान्तोऽसि बालस्त्वं भक्तत्र मम सुव्रत ।

आगच्छागच्छ शीघ्रं त्वं मार्कण्डेय ममान्तिकम् ॥ ५३.१९॥

मा त्वयैव च भेतव्यं सम्प्राप्तोऽसि ममाग्रतः ।

मार्कण्डेय मुने धीर बालस्त्वं श्रमपीडितः ॥ ५३.२०॥

ब्रह्मोवाच ।

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मुनिः परमकोपितः ।

उवाच स तदा विप्रा विस्मितश्चाभवन् मुहुः ॥ ५३.२१॥

मार्कण्डेय उवाच ।

कोऽयं नाम्ना कीर्तयति तपः परिभवन्न् इव ।

बहुवर्षसहस्राख्यं धर्षयन्न् इव मे वपुः ॥ ५३.२२॥

न ह्येष समुदाचारो देवेष्वपि समाहितः ।

मां ब्रह्मा स च देवेशो दीर्घायुरिति भाषते ॥ ५३.२३॥

कस्तपो घोरशिरसो ममाद्य त्यक्तजीवितः ।

मार्कण्डेयेति चोक्त्वा मन्+ ंऋत्युं गन्तुमिहेच्छति ॥ ५३.२४॥

ब्रह्मोवाच ।

एवमुक्त्वा तदा विप्राश्चिन्ताविष्टोऽभवन् मुनिः ।

किं स्वप्नोऽयं मया दृष्टः किं वा मोहोऽयमागतः ॥ ५३.२५॥

इत्थं चिन्तयतस्तस्य उत्पन्ना दुःखहा मतिः ।

व्रजामि शरणं देवं भक्त्याहं पुरुषोत्तमम् ॥ ५३.२६॥

स गत्वा शरणं देवं मुनिस्तद्गतमानसः ।

ददर्श तं वटं भूयो विशालं सलिलोपरि ॥ ५३.२७॥

शाखायां तस्य सौवर्णं विस्तीर्णायां महाद्भुतम् ।

रुचिरं दिव्यपर्यङ्कं रचितं विश्वकर्मणा ॥ ५३.२८॥

वज्रवैदूर्यरचितं मणिविद्रुमशोभितम् ।

पद्मरागादिभिर्जुष्टं रत्नैरन्यैरलंकृतम् ॥ ५३.२९॥

नानास्तरणसंवीतं नानारत्नोपशोभितम् ।

नानाश्चर्यसमायुक्तं प्रभामण्डलमण्डितम् ॥ ५३.३०॥