अध्याय 5

ऋषय ऊचुः ।

मन्वन्तराणि सर्वाणि विस्तरेण महामते ।

तेषां पूर्वविसृष्टिं च लोमहर्षण कीर्तय ॥ ५.१॥

यावन्तो मनवश्चैव यावन्तं कालमेव च ।

मन्वन्तराणि भोः सूत श्रोतुमिच्छाम तत्त्वतः ॥ ५.२॥

लोमहर्षण उवाच ।

न शक्यो विस्तरो विप्रा वक्तुं वर्षशतैरपि ।

मन्वन्तराणां सर्वेषां संक्षेपाच्छृणुत द्विजाः ॥ ५.३॥

स्वायम्भुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा ।

उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा ॥ ५.४॥

वैवस्वतश्च भो विप्राः साम्प्रतं मनुरुच्यते ।

सावर्णिश्च मनुस्तद्वद् रैभ्यो रौच्यस्तथैव च ॥ ५.५॥

तथैव मेरुसावर्ण्यश्चत्वारो मनवः स्मृताः ।

अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागता द्विजाः ॥ ५.६॥

कीर्तिता मनवस्तुभ्यं मयैवैते यथा श्रुताः ।

ऋषींस्त्वेषां प्रवक्ष्यामि पुत्रान् देवगणांस्तथा ॥ ५.७॥

मरीचिरत्रिर्भगवान् अङ्गिराः पुलहः क्रतुः ।

पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च सप्तैते ब्रह्मणः सुताः ॥ ५.८॥

उत्तरस्यां दिशि तथा द्विजाः सप्तर्षयस्तथा ।

आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मेध्यो मेधातिथिर्वसुः ॥ ५.९॥

ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यः सवलः पुत्रसंज्ञकः ।

मनोः स्वायम्भुवस्यैते दश पुत्रा महौजसः ॥ ५.१०॥

एतद् वै प्रथमं विप्रा मन्वन्तरमुदाहृतम् ।

और्वो वसिष्ठपुत्रश्च स्तम्बः कश्यप एव च ॥ ५.११॥

प्राणो बृहस्पतिश्चैव दत्तोऽत्रिच्च्यवनस्तथा ।

एते महर्षयो विप्रा वायुप्रोक्ता महाव्रताः ॥ ५.१२॥

देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषेऽन्तरे ।

हविघ्नः सुकृतिर्ज्योतिरापो मूर्तिरपि स्मृतः ॥ ५.१३॥

प्रतीतश्च नभस्यश्च नभ ऊर्जस्तथैव च ।

स्वारोचिषस्य पुत्रास्ते मनोर्विप्रा महात्मनः ॥ ५.१४॥

कीर्तिताः पृथिवीपाला महावीर्यपराक्रमाः ।

द्वितीयमेतत् कथितं विप्रा मन्वन्तरं मया ॥ ५.१५॥

इदं तृतीयं वक्ष्यामि तद् बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः ।

वसिष्ठपुत्राः सप्तासन् वासिष्ठा इति विश्रुताः ॥ ५.१६॥

हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा जाताः सुतेजसः ।

ऋषयोऽत्र मया प्रोक्ताः कीर्त्यमानान् निबोधत ॥ ५.१७॥

औत्तमेयान् मुनिश्रेष्ठा दश पुत्रान् मनोरिमान् ।

इष ऊर्जस्तनूर्जस्तु मधुर्माधव एव च ॥ ५.१८॥

शुचिः शुक्रः सहश्चैव नभस्यो नभ एव च ।

भानवस्तत्र देवाश्च मन्वन्तरमुदाहृतम् ॥ ५.१९॥

मन्वन्तरं चतुर्थं वः कथयिष्यामि साम्प्रतम् ।

काव्यः पृथुस्तथैवाग्निर्जह्नुर्धाता द्विजोत्तमाः ॥ ५.२०॥

कपीवान् अकपीवांश्च तत्र सप्तर्षयो द्विजाः ।

पुराणे कीर्तिता विप्राः पुत्राः पौत्राश्च भो द्विजाः ॥ ५.२१॥

तथा देवगणाश्चैव तामसस्यान्तरे मनोः ।

द्युतिस्तपस्यः सुतपास्तपोभूतः सनातनः ॥ ५.२२॥

तपोरतिरकल्माषस्तन्वी धन्वी परंतपः ।

तामसस्य मनोरेते दश पुत्राः प्रकीर्तिताः ॥ ५.२३॥

वायुप्रोक्ता मुनिश्रेष्ठाश्चतुर्थं चैतद् अन्तरम् ।

देवबाहुर्यदुध्रश्च मुनिर्वेदशिरास्तथा ॥ ५.२४॥

हिरण्यरोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश्च सोमजः ।

सत्यनेत्रस्तथात्रेय एते सप्तर्षयोऽपरे ॥ ५.२५॥

देवाश्चाभूतरजसस्तथा प्रकृतयः स्मृताः ।

वारिप्लवश्च रैभ्यश्च मनोरन्तरमुच्यते ॥ ५.२६॥

अथ पुत्रान् इमांस्तस्य बुध्यध्वं गदतो मम ।

धृतिमान् अव्ययो युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः ॥ ५.२७॥

आरण्यश्च प्रकाशश्च निर्मोहः सत्यवाक् कृती ।

रैवतस्य मनोः पुत्राः पञ्चमं चैतद् अन्तरम् ॥ ५.२८॥

षष्ठं तु सम्प्रवक्ष्यामि तद् बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः ।

भृगुर्नभो विवस्वांश्च सुधामा विरजास्तथा ॥ ५.२९॥

अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तैते च महर्षयः ।

चाक्षुषस्यान्तरे विप्रा मनोर्देवास्त्विमे स्मृताः ॥ ५.३०॥