Brahma Purana

अध्याय 241

Containing 48 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 1

मुनय ऊचुः ।

किं तद् अक्षरमित्युक्तं यस्मान् नावर्तते पुनः ।

किंस्वित् तत् क्षरमित्युक्तं यस्माद् आवर्तते पुनः ॥ २४१.१॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 2

अक्षराक्षरयोर्व्यक्तिं पृच्छामस्त्वां महामुने ।

उपलब्धुं मुनिश्रेष्ठ तत्त्वेन मुनिपुंगव ॥ २४१.२॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 3

त्वं हि ज्ञानविदां श्रेष्ठः प्रोच्यसे वेदपारगैः ।

ऋषिभिश्च महाभागैर्यतिभिश्च महात्मभिः ॥ २४१.३॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 4

तद् एतच्छ्रोतुमिच्छामस्त्वत्तः सर्वं महामते ।

न तृप्तिमधिगच्छामः श‍ृण्वन्तोऽमृतमुत्तमम् ॥ २४१.४॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 5

व्यास उवाच ।

अत्र वो वर्णयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।

वसिष्ठस्य च संवादं करालजनकस्य च ॥ २४१.५॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 6

वसिष्ठं श्रेष्ठमासीनम् ऋषीणां भास्करद्युतिम् ।

पप्रच्छ जनको राजा ज्ञानं नैःश्रेयसं परम् ॥ २४१.६॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 7

परमात्मनि कुशलमध्यात्मगतिनिश्चयम् ।

मैत्रावरुणिमासीनमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ २४१.७॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 8

स्वच्छन्दं सुकृतं चैव मधुरं चाप्यनुल्बणम् ।

पप्रच्छर्षिवरं राजा करालजनकः पुरा ॥ २४१.८॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 9

करालजनक उवाच ।

भगवञ् श्रोतुमिच्छामि परं ब्रह्म सनातनम् ।

यस्मिन् न पुनरावृत्तिं प्राप्नुवन्ति मनीषिणः ॥ २४१.९॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 10

यच्च तत् क्षरमित्युक्तं यत्रेदं क्षरते जगत् ।

यच्चाक्षरमिति प्रोक्तं शिवं क्षेममनामयम् ॥ २४१.१०॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 11

वसिष्ठ उवाच ।

श्रूयतां पृथिवीपाल क्षरतीदं यथा जगत् ।

यत्र क्षरति पूर्वेण यावत्कालेन चाप्यथ ॥ २४१.११॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 12

युगं द्वादशसाहस्र्यं कल्पं विद्धि चतुर्युगम् ।

दशकल्पशतावर्तमहस्तद् ब्राह्ममुच्यते ॥ २४१.१२॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 13

रात्रिश्चैतावती राजन् यस्यान्ते प्रतिबुध्यते ।

सृजत्यनन्तकर्माणि महान्तं भूतमग्रजम् ॥ २४१.१३॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 14

मूर्तिमन्तममूर्तात्मा विश्वं शम्भुः स्वयम्भुवः ।

यत्रोत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि मूलतो नृपसत्तम ॥ २४१.१४॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 15

अणिमा लघिमा प्राप्तिरीशानं ज्योतिरव्ययम् ।

सर्वतःपाणिपादान्तं सर्वतोक्षिशिरोमुखम् ॥ २४१.१५॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 16

सर्वतःश्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ।

हिरण्यगर्भो भगवान् एष बुद्धिरिति स्मृतिः ॥ २४१.१६॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 17

महान् इति च योगेषु विरिञ्चिरिति चाप्यथ ।

सांख्ये च पठ्यते शास्त्रे नामभिर्बहुधात्मकः ॥ २४१.१७॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 18

विचित्ररूपो विश्वात्मा एकाक्षर इति स्मृतः ।

धृतमेकात्मकं येन कृत्स्नं त्रैलोक्यमात्मना ॥ २४१.१८॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 19

तथैव बहुरूपत्वाद् विश्वरूप इति श्रुतः ।

एष वै विक्रियापन्नः सृजत्यात्मानमात्मना ॥ २४१.१९॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 20

प्रधानं तस्य संयोगाद् उत्पन्नं सुमहत् पुरम् ।

अहंकारं महातेजाः प्रजापतिनमस्कृतम् ॥ २४१.२०॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 21

अव्यक्ताद् व्यक्तिमापन्नं विद्यासर्गं वदन्ति तम् ।

महान्तं चाप्यहंकारमविद्यासर्ग एव च ॥ २४१.२१॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 22

अचरश्च चरश्चैव समुत्पन्नौ तथैकतः ।

विद्याविद्येति विख्याते श्रुतिशास्त्रानुचिन्तकैः ॥ २४१.२२॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 23

भूतसर्गमहंकारात् तृतीयं विद्धि पार्थिव ।

अहंकारेषु नृपते चतुर्थं विद्धि वैकृतम् ॥ २४१.२३॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 24

वायुर्ज्योतिरथाकाशमापोऽथ पृथिवी तथा ।

शब्दस्पर्शौ च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ॥ २४१.२४॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 25

एवं युगपद् उत्पन्नं दशवर्गमसंशयम् ।

पञ्चमं विद्धि राजेन्द्र भौतिकं सर्गमर्थकृत् ॥ २४१.२५॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 26

श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा घ्राणमेव च पञ्चमम् ।

वाग् हस्तौ चैव पादौ च पायुर्मेढ्रं तथैव च ॥ २४१.२६॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 27

बुद्धीन्द्रियाणि चैतानि तथा कर्मेन्द्रियाणि च ।

सम्भूतानीह युगपन् मनसा सह पार्थिव ॥ २४१.२७॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 28

एषा तत्त्वचतुर्विंशा सर्वाकृतिः प्रवर्तते ।

यां ज्ञात्वा नाभिशोचन्ति ब्राह्मणास्तत्त्वदर्शिनः ॥ २४१.२८॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 29

एवमेतत् समुत्पन्नं त्रैलोक्यमिदमुत्तमम् ।

वेदितव्यं नरश्रेष्ठ सदैव नरकार्णवे ॥ २४१.२९॥

Brahma Purana

अध्याय 241, Verse 30

सयक्षभूतगन्धर्वे सकिंनरमहोरगे ।

सचारणपिशाचे वै सदेवर्षिनिशाचरे ॥ २४१.३०॥