अध्याय 231

मुनय ऊचुः ।

आसन्नं विप्रकृष्टं वा यदि कालं न विद्महे ।

ततो द्वापरविध्वंसं युगान्तं स्पृहयामहे ॥ २३१.१॥

प्राप्ता वयं हि तत् कालमनया धर्मतृष्णया ।

आदद्याम परं धर्मं सुखमल्पेन कर्मणा ॥ २३१.२॥

संत्रासोद्वेगजननं युगान्तं समुपस्थितम् ।

प्रनष्टधर्मं धर्मज्ञ निमित्तैर्वक्तुमर्हसि ॥ २३१.३॥

व्यास उवाच ।

अरक्षितारो हर्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः ।

युगान्ते प्रभविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः ॥ २३१.४॥

अक्षत्रियाश्च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः ।

शूद्राश्च ब्राह्मणाचारा भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.५॥

श्रोत्रियाः काण्डपृष्ठाश्च निष्कर्माणि हवींषि च ।

एकपङ्क्त्यामशिष्यन्ति युगान्ते मुनिसत्तमाः ॥ २३१.६॥

अशिष्टवन्तोऽर्थपरा नरा मद्यामिषप्रियाः ।

मित्रभार्यां भजिष्यन्ति युगान्ते पुरुषाधमाः ॥ २३१.७॥

राजवृत्तिस्थिताश्चौरा राजानश्चौरशीलिनः ।

भृत्या ह्यनिर्दिष्टभुजो भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.८॥

धनानि श्लाघनीयानि सतां वृत्तमपूजितम् ।

अकुत्सना च पतिते भविष्यति युगक्षये ॥ २३१.९॥

प्रनष्टनासाः पुरुषा मुक्तकेशा विरूपिणः ।

ऊनषोडशवर्षाश्च प्रसोष्यन्ति तथा स्त्रियः ॥ २३१.१०॥

अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।

प्रमदाः केशशूलाश्च भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.११॥

सर्वे ब्रह्म वदिष्यन्ति द्विजा वाजसनेयिकाः ।

शूद्राभा वादिनश्चैव ब्राह्मणाश्चान्त्यवासिनः ॥ २३१.१२॥

शुक्लदन्ता जिताक्षाश्च मुण्डाः काषायवाससः ।

शूद्रा धर्मं वदिष्यन्ति शाठ्यबुद्ध्योपजीविनः ॥ २३१.१३॥

श्वापदप्रचुरत्वं च गवां चैव परिक्षयः ।

साधूनां परिवृत्तिश्च विद्याद् अन्तगते युगे ॥ २३१.१४॥

अन्त्या मध्ये निवत्स्यन्ति मध्याश्चान्तनिवासिनः ।

निर्ह्रीकाश्च प्रजाः सर्वा नष्टास्तत्र युगक्षये ॥ २३१.१५॥

तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः ।

ऋतवो विपरीताश्च भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.१६॥

तथा द्विहायना दम्याः कलौ लाङ्गलधारिणः ।

चित्रवर्षी च पर्जन्यो युगे क्षीणे भविष्यति ॥ २३१.१७॥

सर्वे शूरकुले जाताः क्षमानाथा भवन्ति हि ।

यथा निम्नाः प्रजाः सर्वा भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.१८॥

पितृदेयानि दत्तानि भविष्यन्ति तथा सुताः ।

न च धर्मं चरिष्यन्ति मानवा निर्गते युगे ॥ २३१.१९॥

ऊषरा बहुला भूमिः पन्थानस्तस्करावृताः ।

सर्वे वाणिकाश्चैव भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.२०॥

पितृदायाददत्तानि विभजन्ति तथा सुताः ।

हरणे यत्नवन्तोऽपि लोभादिभिर्विरोधिनः ॥ २३१.२१॥

सौकुमार्ये तथा रूपे रत्ने चोपक्षयं गते ।

भविष्यन्ति युगस्यान्ते नार्यः केशैरलंकृताः ॥ २३१.२२॥

निर्वीर्यस्य रतिस्तत्र गृहस्थस्य भविष्यति ।

युगान्ते समनुप्राप्ते नान्या भार्यासमा रतिः ॥ २३१.२३॥

कुशीलानार्यभूयिष्ठा वृथारूपसमन्विताः ।

पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं तद् युगान्तस्य लक्षणम् ॥ २३१.२४॥

बहुयाचनको लोको न दास्यति परस्परम् ।

राजचौराग्निदण्डादि+ ।

क्षीणः क्षयमुपैष्यति ॥ २३१.२५॥

अफलानि च सस्यानि तरुणा वृद्धशीलिनः ।

अशीलाः सुखिनो लोके भविष्यन्ति युगक्षये ॥ २३१.२६॥

वर्षासु परुषा वाता नीचाः शर्करवर्षिणः ।

संदिग्धः परलोकश्च भविष्यति युगक्षये ॥ २३१.२७॥

वैश्या इव च राजन्या धनधान्योपजीविनः ।

युगापक्रमणे पूर्वं भविष्यन्ति न बान्धवाः ॥ २३१.२८॥

अप्रवृत्ताः प्रपश्यन्ति समयाः शपथास्तथा ।

ऋणं सविनयभ्रंशं युगे क्षीणे भविष्यति ॥ २३१.२९॥

भविष्यत्यफलो हर्षः क्रोधश्च सफलो नृणाम् ।

अजाश्चापि निरोत्स्यन्ति पयसोऽर्थे युगक्षये ॥ २३१.३०॥