Brahma Purana

अध्याय 23

Containing 44 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 1

मुनय ऊचुः ।

कथितं भवता सर्वमस्माकं सकलं तथा ।

भुवर्लोकादिकांल्लोकाञ् श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥ २३.१॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 2

तथैव ग्रहसंस्थानं प्रमाणानि यथा तथा ।

समाचक्ष्व महाभाग यथावल्लोमहर्षण ॥ २३.२॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 3

लोमहर्षण उवाच ।

रविचन्द्रमसोर्यावन् मयूखैरवभास्यते ।

ससमुद्रसरिच्छैला तावती पृथिवी स्मृता ॥ २३.३॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 4

यावत्प्रमाणा पृथिवी विस्तारपरिमण्डला ।

नभस्तावत्प्रमाणं हि विस्तारपरिमण्डलम् ॥ २३.४॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 5

भूमेर्योजनलक्षे तु सौरं विप्रास्तु मण्डलम् ।

लक्षे दिवाकराच्चापि मण्डलं शशिनः स्थितम् ॥ २३.५॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 6

पूर्णे शतसहस्रे तु योजनानां निशाकरात् ।

नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात् प्रकाशते ॥ २३.६॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 7

द्विलक्षे चोत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् ।

तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशना स्थितः ॥ २३.७॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 8

अङ्गारकोऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणे व्यवस्थितः ।

लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः ॥ २३.८॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 9

सौरिर्बृहस्पतेरूर्ध्वं द्विलक्षे समवस्थितः ।

सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षमेकं द्विजोत्तमाः ॥ २३.९॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 10

ऋषिभ्यस्तु सहस्राणां शताद् ऊर्ध्वं व्यवस्थितः ।

मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः ॥ २३.१०॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 11

त्रैलोक्यमेतत् कथितं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः ।

इज्याफलस्य भूरेषा इज्या चात्र प्रतिष्ठिता ॥ २३.११॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 12

ध्रुवाद् ऊर्ध्वं महर्लोको यत्र ते कल्पवासिनः ।

एकयोजनकोटी तु महर्लोको विधीयते ॥ २३.१२॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 13

द्वे कोट्यौ तु जनो लोको यत्र ते ब्रह्मणः सुताः ।

सनन्दनाद्याः कथिता विप्राश्चामलचेतसः ॥ २३.१३॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 14

चतुर्गुणोत्तरं चोर्ध्वं जनलोकात् तपः स्मृतम् ।

वैराजा यत्र ते देवाः स्थिता देहविवर्जिताः ॥ २३.१४॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 15

षड्गुणेन तपोलोकात् सत्यलोको विराजते ।

अपुनर्मारकं यत्र सिद्धादिमुनिसेवितम् ॥ २३.१५॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 16

पादगम्यं तु यत् किंचिद् वस्त्वस्ति पृथिवीमयम् ।

स भूर्लोकः समाख्यातो विस्तारोऽस्य मयोदितः ॥ २३.१६॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 17

भूमिसूर्यान्तरं यत् तु सिद्धादिमुनिसेवितम् ।

भुवर्लोकस्तु सोऽप्युक्तो द्वितीयो मुनिसत्तमाः ॥ २३.१७॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 18

ध्रुवसूर्यान्तरं यत् तु नियुतानि चतुर्दश ।

स्वर्लोकः सोऽपि कथितो लोकसंस्थानचिन्तकैः ॥ २३.१८॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 19

त्रैलोक्यमेतत् कृतकं विप्रैश्च परिपठ्यते ।

जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् ॥ २३.१९॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 20

कृतकाकृतको मध्ये महर्लोक इति स्मृतः ।

शून्यो भवति कल्पान्ते योऽन्तं न च विनश्यति ॥ २३.२०॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 21

एते सप्त महालोका मया वः कथिता द्विजाः ।

पातालानि च सप्तैव ब्रह्माण्डस्यैष विस्तरः ॥ २३.२१॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 22

एतद् अण्डकटाहेन तिर्यग् ऊर्ध्वमधस्तथा ।

कपित्थस्य यथा बीजं सर्वतो वै समावृतम् ॥ २३.२२॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 23

दशोत्तरेण पयसा द्विजाश्चाण्डं च तद् वृतम् ।

स चाम्बुपरिवारोऽसौ वह्निना वेष्टितो बहिः ॥ २३.२३॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 24

वह्निस्तु वायुना वायुर्विप्रास्तु नभसावृतः ।

आकाशोऽपि मुनिश्रेष्ठा महता परिवेष्टितः ॥ २३.२४॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 25

दशोत्तराण्यशेषाणि विप्राश्चैतानि सप्त वै ।

महान्तं च समावृत्य प्रधानं समवस्थितम् ॥ २३.२५॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 26

अनन्तस्य न तस्यान्तः संख्यानं चापि विद्यते ।

तद् अनन्तमसंख्यातं प्रमाणेनापि वै यतः ॥ २३.२६॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 27

हेतुभूतमशेषस्य प्रकृतिः सा परा द्विजाः ।

अण्डानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च ॥ २३.२७॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 28

ईदृशानां तथा तत्र कोटिकोटिशतानि च ।

दारुण्यग्निर्यथा तैलं तिले तद्वत् पुमान् इह ॥ २३.२८॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 29

प्रधानेऽवस्थितो व्यापी चेतनात्मनिवेदनः ।

प्रधानं च पुमांश्चैव सर्वभूतानुभूतया ॥ २३.२९॥

Brahma Purana

अध्याय 23, Verse 30

विष्णुशक्त्या द्विजश्रेष्ठा धृतौ संश्रयधर्मिणौ ।

तयोः सैव पृथग्भावे कारणं संश्रयस्य च ॥ २३.३०॥