अध्याय 225

उमोवाच ।

किंशीलः किंसमाचारः पुरुषः कैश्च कर्मभिः ।

स्वर्गं समभिपद्येत सम्प्रदानेन केन वा ॥ २२५.१॥

महेश्वर उवाच ।

दाता ब्राह्मणसत्कर्ता दीनार्तकृपणादिषु ।

भक्षभोज्यान्नपानानां वाससां च महामतिः ॥ २२५.२॥

प्रतिश्रयान् सभाः कुर्यात् प्रपाः पुष्करिणीस्तथा ।

नित्यकादीनि कर्माणि करोति प्रयतः शुचिः ॥ २२५.३॥

आसनं शयनं यानं गृहं रत्नं धनं तथा ।

सस्यजातानि सर्वाणि सक्षेत्राण्यथ योषितः ॥ २२५.४॥

सुप्रशान्तमना नित्यं यः प्रयच्छति मानवः ।

एवम्भूतो नरो देवि देवलोकेऽभिजायते ॥ २२५.५॥

तत्रोष्य सुचिरं कालं भुक्त्वा भोगान् अनुत्तमान् ।

सहाप्सरोभिर्मुदितो रमित्वा नन्दनादिषु ॥ २२५.६॥

तस्माच्च्युतो महेशानि मानुषेषूपजायते ।

महाभागकुले देवि धनधान्यसमाचिते ॥ २२५.७॥

तत्र कामगुणैः सर्वैः समुपेतो मुदान्वितः ।

महाकार्यो महाभोगो धनी भवति मानवः ॥ २२५.८॥

एते देवि महाभागाः प्राणिनो दानशालिनः ।

ब्रह्मणा वै पुरा प्रोक्ताः सर्वस्य प्रियदर्शनाः ॥ २२५.९॥

अपरे मानवा देवि प्रदानकृपणा द्विजाः ।

येऽन्नानि न प्रयच्छन्ति विद्यमानेऽप्यबुद्धयः ॥ २२५.१०॥

दीनान्धकृपणान् दृष्ट्वा भिक्षुकान् अतिथीन् अपि ।

याच्यमाना निवर्तन्ते जिह्वालोभसमन्विताः ॥ २२५.११॥

न धनानि न वासांसि न भोगान् न च काञ्चनम् ।

न गाश्च नान्नविकृतिं प्रयच्छन्ति कदाचन ॥ २२५.१२॥

अप्रलुब्धाश्च ये लुब्धा नास्तिका दानवर्जितः ।

एवम्भूता नरा देवि निरयं यान्त्यबुद्धयः ॥ २२५.१३॥

ते वै मनुष्यतां यान्ति यदा कालस्य पर्ययात् ।

धनरिक्ते कुले जन्म लभन्ते स्वल्पबुद्धयः ॥ २२५.१४॥

क्षुत्पिपासापरीताश्च सर्वलोकबहिष्कृताः ।

निराशाः सर्वभोगेभ्यो जीवन्त्यधर्मजीविकाः ॥ २२५.१५॥

अल्पभोगकुले जाता अल्पभोगरता नराः ।

अनेन कर्मणा देवि भवन्त्यधनिनो नराः ॥ २२५.१६॥

अपरे दम्भिनो नित्यं मानिनः परतो रताः ।

आसनार्हस्य ये पीठं न यच्छन्त्यल्पचेतसः ॥ २२५.१७॥

मार्गार्हस्य च ये मार्गं न प्रयच्छन्त्यबुद्धयः ।

अर्घार्हान् न च संस्कारैरर्चयन्ति यथाविधि ॥ २२५.१८॥

पाद्यमाचमनीयं वा प्रयच्छन्त्यभिबुद्धयः ।

शुभं चाभिमतं प्रेम्णा गुरुं नाभिवदन्ति ये ॥ २२५.१९॥

अभिमानप्रवृद्धेन लोभेन सममास्थिताः ।

सम्मान्यांश्चावमन्यन्ते वृद्धान् परिभवन्ति च ॥ २२५.२०॥

एवंविधा नरा देवि सर्वे निरयगामिनः ।

ते चेद् यदि नरास्तस्मान् निरयाद् उत्तरन्ति च ॥ २२५.२१॥

वर्षपूगैस्ततो जन्म लभन्ते कुत्सिते कुले ।

श्वपाकपुल्कसादीनां कुत्सितानामचेतसाम् ॥ २२५.२२॥

कुलेषु तेऽभिजायन्ते गुरुवृद्धोपतापिनः ।

न दम्भी न च मानी यो देवतातिथिपूजकः ॥ २२५.२३॥

लोकपूज्यो नमस्कर्ता प्रसूतो मधुरं वचः ।

सर्वकर्मप्रियकरः सर्वभूतप्रियः सदा ॥ २२५.२४॥

अद्वेषी सुमुखः श्लक्ष्णः स्निग्धवाणीप्रदः सदा ।

स्वागतेनैव सर्वेषां भूतानामविहिंसकः ॥ २२५.२५॥

यथार्थं सत्क्रियापूर्वमर्चयन्न् अवतिष्ठते ।

मार्गार्हाय ददन् मार्गं गुरुमभ्यर्चयन् सदा ॥ २२५.२६॥

अतिथिप्रग्रहरतस्तथाभ्यागतपूजकः ।

एवम्भूतो नरो देवि स्वर्गतिं प्रतिपद्यते ॥ २२५.२७॥

ततो मानुष्यमासाद्य विशिष्टकुलजो भवेत् ।

तत्रासौ विपुलैर्भोगैः सर्वरत्नसमायुतः ॥ २२५.२८॥

यथार्हदाता चार्हेषु धर्मचर्यापरो भवेत् ।

सम्मतः सर्वभूतानां सर्वलोकनमस्कृतः ॥ २२५.२९॥

स्वकर्मफलमाप्नोति स्वयमेव नरः सदा ।

एष धर्मो मया प्रोक्तो विधात्रा स्वयमीरितः ॥ २२५.३०॥