अध्याय 194

व्यास उवाच ।

तौ समुत्पन्नविज्ञानौ भगवत्कर्मदर्शनात् ।

देवकीवसुदेवौ तु दृष्ट्वा मायां पुनर्हरिः ॥ १९४.१॥

मोहाय यदुचक्रस्य विततान स वैष्णवीम् ।

उवाच चाम्ब भोस्तात चिराद् उत्कण्ठितेन तु ॥ १९४.२॥

भवन्तौ कंसभीतेन दृष्टौ संकर्षणेन च ।

कुर्वतां याति यः कालो मातापित्रोरपूजनम् ॥ १९४.३॥

स वृथा क्लेशकारी वै साधूनामुपजायते ।

गुरुदेवद्विजातीनां मातापित्रोश्च पूजनम् ॥ १९४.४॥

कुर्वतः सफलं जन्म देहिनस्तात जायते ।

तत् क्षन्तव्यमिदं सर्वमतिक्रमकृतं पितः ।

कंसवीर्यप्रतापाभ्यामावयोः परवश्ययोः ॥ १९४.५॥

व्यास उवाच ।

इत्युक्त्वाथ प्रणम्योभौ यदुवृद्धान् अनुक्रमात् ।

पादानतिभिः सस्नेहं चक्रतुः पौरमानसम् ॥ १९४.६॥

कंसपत्न्यस्ततः कंसं परिवार्य हतं भुवि ।

विलेपुर्मातरश्चास्य शोकदुःखपरिप्लुताः ॥ १९४.७॥

बहुप्रकारमस्वस्थाः पश्चात्तापातुरा हरिः ।

ताः समाश्वासयामास स्वयमस्राविलेक्षणः ॥ १९४.८॥

उग्रसेनं ततो बन्धान् मुमोच मधुसूदनः ।

अभ्यषिञ्चत् तथैवैनं निजराज्ये हतात्मजम् ॥ १९४.९॥

राज्येऽभिषिक्तः कृष्णेन यदुसिंहः सुतस्य सः ।

चकार प्रेतकार्याणि ये चान्ये तत्र घातिताः ॥ १९४.१०॥

कृतोर्ध्वदैहिकं चैनं सिंहासनगतं हरिः ।

उवाचाज्ञापय विभो यत् कार्यमविशङ्कया ॥ १९४.११॥

ययातिशापाद् वंशोऽयमराज्यार्होऽपि साम्प्रतम् ।

मयि भृत्ये स्थिते देवान् आज्ञापयतु किं नृपैः ॥ १९४.१२॥

इत्युक्त्वा चोग्रसेनं तु वायुं प्रति जगाद ह ।

नृवाचा चैव भगवान् केशवः कार्यमानुषः ॥ १९४.१३॥

श्रीकृष्ण उवाच ।

गच्छेन्द्रं ब्रूहि वायो त्वमलं गर्वेण वासव ।

दीयतामुग्रसेनाय सुधर्मा भवता सभा ॥ १९४.१४॥

कृष्णो ब्रवीति राजार्हमेतद् रत्नमनुत्तमम् ।

सुधर्माख्या सभा युक्तमस्यां यदुभिरासितुम् ॥ १९४.१५॥

व्यास उवाच ।

इत्युक्तः पवनो गत्वा सर्वमाह शचीपतिम् ।

ददौ सोऽपि सुधर्माख्यां सभां वायोः पुरंदरः ॥ १९४.१६॥

वायुना चाहृतां दिव्यां ते सभां यदुपुंगवाः ।

बुभुजुः सर्वरत्नाढ्यां गोविन्दभुजसंश्रयाः ॥ १९४.१७॥

विदिताखिलविज्ञानौ सर्वज्ञानमयावपि ।

शिष्याचार्यक्रमं वीरौ ख्यापयन्तौ यदूत्तमौ ॥ १९४.१८॥

ततः सांदीपनिं काश्यमवन्तिपुरवासिनम् ।

अस्त्रार्थं जग्मतुर्वीरौ बलदेवजनार्दनौ ॥ १९४.१९॥

तस्य शिष्यत्वमभ्येत्य गुरुवृत्तिपरौ हि तौ ।

दर्शयां चक्रतुर्वीरावाचारमखिले जने ॥ १९४.२०॥

सरहस्यं धनुर्वेदं ससंग्रहमधीयताम् ।

अहोरात्रैश्चतुःषष्ट्या तद् अद्भुतमभूद् द्विजाः ॥ १९४.२१॥

सांदीपनिरसम्भाव्यं तयोः कर्मातिमानुषम् ।

विचिन्त्य तौ तदा मेने प्राप्तौ चन्द्रदिवाकरौ ॥ १९४.२२॥

अस्त्रग्राममशेषं च प्रोक्तमात्रमवाप्य तौ ।

ऊचतुर्व्रियतां या ते दातव्या गुरुदक्षिणा ॥ १९४.२३॥

सोऽप्यतीन्द्रियमालोक्य तयोः कर्म महामतिः ।

अयाचत मृतं पुत्रं प्रभासे लवणार्णवे ॥ १९४.२४॥

गृहीतास्त्रौ ततस्तौ तु गत्वा तं लवणोदधिम् ।

ऊचुतुश्च गुरोः पुत्रो दीयतामिति सागरम् ॥ १९४.२५॥

कृताञ्जलिपुटश्चाब्धिस्तावथ द्विजसत्तमाः ।

उवाच न मया पुत्रो हृतः सांदीपनेरिति ॥ १९४.२६॥

दैत्यः पञ्चजनो नाम शङ्खरूपः स बालकम् ।

जग्राह सोऽस्ति सलिले ममैवासुरसूदन ॥ १९४.२७॥

इत्युक्तोऽन्तर्जलं गत्वा हत्वा पञ्चजनं तथा ।

कृष्णो जग्राह तस्यास्थि+ ।

प्रभवं शङ्खमुत्तमम् ॥ १९४.२८॥

यस्य नादेन दैत्यानां बलहानिः प्रजायते ।

देवानां वर्धते तेजो यात्यधर्मश्च संक्षयम् ॥ १९४.२९॥

तं पाञ्चजन्यमापूर्य गत्वा यमपुरीं हरिः ।

बलदेवश्च बलवाञ् जित्वा वैवस्वतं यमम् ॥ १९४.३०॥