अध्याय 184

व्यास उवाच ।

विमुक्तो वसुदेवोऽपि नन्दस्य शकटं गतः ।

प्रहृष्टं दृष्टवान् नन्दं पुत्रो जातो ममेति वै ॥ १८४.१॥

वसुदेवोऽपि तं प्राह दिष्ट्या दिष्ट्येति सादरम् ।

वार्धकेऽपि समुत्पन्नस्तनयोऽयं तवाधुना ॥ १८४.२॥

दत्तो हि वार्षिकः सर्वो भवद्भिर्नृपतेः करः ।

यदर्थमागतस्तस्मान् नात्र स्थेयं महात्मना ॥ १८४.३॥

यदर्थमागतः कार्यं तन् निष्पन्नं किमास्यते ।

भवद्भिर्गम्यतां नन्द तच्छीघ्रं निजगोकुलम् ॥ १८४.४॥

ममापि बालकस्तत्र रोहिणीप्रसवो हि यः ।

स रक्षणीयो भवता यथायं तनयो निजः ॥ १८४.५॥

व्यास उवाच ।

इत्युक्ताः प्रययुर्गोपा नन्दगोपपुरोगमाः ।

शकटारोपितैर्भाण्डैः करं दत्त्वा महाबलाः ॥ १८४.६॥

वसतां गोकुले तेषां पूतना बालघातिनी ।

सुप्तं कृष्णमुपादाय रात्रौ च प्रददौ स्तनम् ॥ १८४.७॥

यस्मै यस्मै स्तनं रात्रौ पूतना सम्प्रयच्छति ।

तस्य तस्य क्षणेनाङ्गं बालकस्योपहन्यते ॥ १८४.८॥

कृष्णस्तस्याः स्तनं गाढं कराभ्यामतिपीडितम् ।

गृहीत्वा प्राणसहितं पपौ क्रोधसमन्वितः ॥ १८४.९॥

सा विमुक्तमहारावा विच्छिन्नस्नायुबन्धना ।

पपात पूतना भूमौ म्रियमाणातिभीषणा ॥ १८४.१०॥

तन्नादश्रुतिसंत्रासाद् विबुद्धास्ते व्रजौकसः ।

ददृशुः पूतनोत्सङ्गे कृष्णं तां च निपातिताम् ॥ १८४.११॥

आदाय कृष्णं संत्रस्ता यशोदा च ततो द्विजाः ।

गोपुच्छभ्रामणाद्यैश्च बालदोषमपाकरोत् ॥ १८४.१२॥

गोपुरीषमुपादाय नन्दगोपोऽपि मस्तके ।

कृष्णस्य प्रददौ रक्षां कुर्वन्न् इदमुदैरयत् ॥ १८४.१३॥

नन्दगोप उवाच ।

रक्षतु त्वामशेषाणां भूतानां प्रभवो हरिः ।

यस्य नाभिसमुद्भूतात् पङ्कजाद् अभवज्जगत् ॥ १८४.१४॥

येन दंष्ट्राग्रविधृता धारयत्यवनी जगत् ।

वराहरूपधृग् देवः स त्वां रक्षतु केशवः ॥ १८४.१५॥

गुह्यं स जठरं विष्णुर्जङ्घापादौ जनार्दनः ।

वामनो रक्षतु सदा भवन्तं यः क्षणाद् अभूत् ॥ १८४.१६॥

त्रिविक्रमक्रमाक्रान्त+ ।

त्रैलोक्यस्फुरदायुधः ।

शिरस्ते पातु गोविन्दः कण्ठं रक्षतु केशवः ॥ १८४.१७॥

मुखबाहू प्रबाहू च मनः सर्वेन्द्रियाणि च ।

रक्षत्वव्याहतैश्वर्यस्तव नारायणोऽव्ययः ॥ १८४.१८॥

त्वां दिक्षु पातु वैकुण्ठो विदिक्षु मधुसूदनः ।

हृषीकेशोऽम्बरे भूमौ रक्षतु त्वां महीधरः ॥ १८४.१९॥

व्यास उवाच ।

एवं कृतस्वस्त्ययनो नन्दगोपेन बालकः ।

शायितः शकटस्याधो बालपर्यङ्किकातले ॥ १८४.२०॥

ते च गोपा महद् दृष्ट्वा पूतनायाः कलेवरम् ।

मृतायाः परमं त्रासं विस्मयं च तदा ययुः ॥ १८४.२१॥

कदाचिच्छकटस्याधः शयानो मधुसूदनः ।

चिक्षेप चरणावूर्ध्वं स्तनार्थी प्ररुरोद च ॥ १८४.२२॥

तस्य पादप्रहारेण शकटं परिवर्तितम् ।

विध्वस्तभाण्डकुम्भं तद् विपरीतं पपात वै ॥ १८४.२३॥

ततो हाहाकृतः सर्वो गोपगोपीजनो द्विजाः ।

आजगाम तदा ज्ञात्वा बालमुत्तानशायिनम् ॥ १८४.२४॥

गोपाः केनेति जगदुः शकटं परिवर्तितम् ।

तत्रैव बालकाः प्रोचुर्बालेनानेन पातितम् ॥ १८४.२५॥

रुदता दृष्टमस्माभिः पादविक्षेपताडितम् ।

शकटं परिवृत्तं वै नैतद् अन्यस्य चेष्टितम् ॥ १८४.२६॥

ततः पुनरतीवासन् गोपा विस्मितचेतसः ।

नन्दगोपोऽपि जग्राह बालमत्यन्तविस्मितः ॥ १८४.२७॥

यशोदा विस्मयारूढा भग्नभाण्डकपालकम् ।

शकटं चार्चयामास दधिपुष्पफलाक्षतैः ॥ १८४.२८॥

गर्गश्च गोकुले तत्र वसुदेवप्रचोदितः ।

प्रच्छन्न एव गोपानां संस्कारमकरोत् तयोः ॥ १८४.२९॥

ज्येष्ठं च राममित्याह कृष्णं चैव तथापरम् ।

गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो नाम कुर्वन् महामतिः ॥ १८४.३०॥