अध्याय 162

ब्रह्मोवाच ।

मन्युतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ।

सर्वकामप्रदं नृणां स्मरणाद् अघनाशनम् ॥ १६२.१॥

तस्य प्रभावं वक्ष्यामि श‍ृणुष्वावहितो मुने ।

देवानां दानवानां च संगरोऽभून् मिथः पुरा ॥ १६२.२॥

तत्राजयन् नैव सुरा दानवा जयिनोऽभवन् ।

पराङ्मुखाः सुरगणाः संगराद् गतचेतसः ॥ १६२.३॥

मामभ्येत्य समूचुस्ते देहि नोऽभयकारणम् ।

तान् अहं प्रत्यवोचं वै गङ्गां गच्छत सर्वशः ॥ १६२.४॥

तत्र वै गौतमीतीरे स्तुत्वा देवं महेश्वरम् ।

अनपायनिरायास+ ।

सहजानन्दसुन्दरम् ॥ १६२.५॥

लप्स्यते सर्वविबुधा जयहेतुर्महेश्वरात् ।

तथेत्युक्त्वा सुरगणाः स्तुवन्ति स्म महेश्वरम् ॥ १६२.६॥

तपोऽतप्यन्त केचिद् वै ननृतुश्च तथापरे ।

अस्नापयंश्च केचिच्चऽपूजयंश्च तथापरे ॥ १६२.७॥

ततः प्रसन्नो भगवाञ् शूलपाणिर्महेश्वरः ।

देवान् अथाब्रवीत् तुष्टो व्रियतां यद् अभीप्सितम् ॥ १६२.८॥

देवा ऊचुः सुरपतिं विजयाय ददस्व नः ।

पुरुषं परमश्लाघ्यं रणेषु पुरतः स्थितम् ॥ १६२.९॥

यद्बाहुबलमाश्रित्य भवामः सुखिनो वयम् ।

तथेत्युवाच भगवान् देवान् प्रति महेश्वरः ॥ १६२.१०॥

आत्मनस्तेजसा कश्चिन् निर्मितः परमेष्ठिना ।

मन्युनामानमत्युग्रं देवसैन्यपुरोगमम् ॥ १६२.११॥

तं नत्वा त्रिदशाः सर्वे शिवं नत्वा स्वमालयम् ।

मन्युना सह चाभ्येत्य पुनर्युद्धाय तस्थिरे ॥ १६२.१२॥

युद्धे स्थित्वा तु दनुजैर्दैतेयैश्च महाबलैः ।

विबुधा जातसंनद्धा मन्युमूचुः पुरः स्थिताः ॥ १६२.१३॥

देवा ऊचुः ।

सामर्थ्यं तव पश्यामः पश्चाद् योत्स्यामहे परैः ।

तस्माद् दर्शय चात्मानं मन्योऽस्माकं युयुत्सताम् ॥ १६२.१४॥

ब्रह्मोवाच ।

तद् देववचनं श्रुत्वा मन्युराह स्मयन्न् इव ॥ १६२.१५॥

मन्युरुवाच ।

जनिता मम देवेशः सर्वज्ञः सर्वदृक् प्रभुः ।

यः सर्वं वेत्ति सर्वेषां धामनाम मनःस्थितम् ॥ १६२.१६॥

नैव कश्चिच्च तं वेत्ति यः सर्वं वेत्ति सर्वदा ।

अमूर्तं मूर्तमप्येतद् वेत्ति कर्ता जगन्मयः ॥ १६२.१७॥

परोऽसौ भगवान् साक्षात् तथा दिव्यन्तरिक्षगः ।

कस्तस्य रूपं यो वेद कस्य कर्ता जगन्मयः ॥ १६२.१८॥

एवंविधाद् अहं जातो मां कथं वेत्तुमर्हथ ।

अथवा द्रष्टुकामा वै भवन्तो मानुपश्यत ॥ १६२.१९॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्त्वा दर्शयामास मन्यू रूपं स्वकं महत् ।

तार्तीयचक्षुषोद्भूतं भवस्य परमेष्ठिनः ॥ १६२.२०॥

तेजसा सम्भृतं रूपं यतः सर्वं तद् उच्यते ।

पौरुषं पुरुषेष्वेव अहंकारश्च जन्तुषु ॥ १६२.२१॥

क्रोधः सर्वस्य यो भीम उपसंहारकृद् भवेत् ।

तं शंकरप्रतिनिधिं ज्वलन्तं निजतेजसा ॥ १६२.२२॥

सर्वायुधधरं दृष्ट्वा प्रणेमुः सर्वदेवताः ।

वित्रेसुर्दैत्यदनुजाः कृताञ्जलिपुटाः सुराः ॥ १६२.२३॥

भूत्वा मन्युमथोचुस्ते त्वं सेनानीः प्रभो भव ।

त्वया दत्तमिदं राज्यं मन्यो भोक्ष्यामहे वयम् ॥ १६२.२४॥

तस्मात् सर्वेषु कार्येषु जेता त्वं जयवर्धनः ।

त्वमिन्द्रस्त्वं च वरुणो लोकपालास्त्वमेव च ॥ १६२.२५॥

अस्मासु सर्वदेवेषु प्रविश त्वं जयाय वै ।

मन्युः प्रोवाच तान् सर्वान् विना मत्तो न किंचन ॥ १६२.२६॥

सर्वेष्वन्तः प्रविष्टोऽहं न मां जानाति कश्चन ।

स एव भगवान् मन्युस्ततो जातः पृथक् पृथक् ॥ १६२.२७॥

स एव रुद्ररूपी स्याद् रुद्रो मन्युः शिवोऽभवत् ।

स्थावरं जङ्गमं चैव सर्वं व्याप्तं हि मन्युना ॥ १६२.२८॥

तमवाप्य सुराः सर्वे जयमापुश्च संगरे ।

जयो मन्युश्च शौर्यं च ईशतेजःसमुद्भवम् ॥ १६२.२९॥

मन्युना जयमाप्याथ कृत्वा दैत्यैश्च संगमम् ।

यथागतं ययुः सर्वे मन्युना परिरक्षिताः ॥ १६२.३०॥