अध्याय 154

ब्रह्मोवाच ।

सहस्रकुण्डमाख्यातं तीर्थं वेदविदो विदुः ।

यस्य स्मरणमात्रेण सुखी सम्पद्यते नरः ॥ १५४.१॥

पुरा दाशरथी रामः सेतुं बद्ध्वा महार्णवे ।

लङ्कां दग्ध्वा रिपून् हत्वा रावणादीन् रणे शरैः ॥ १५४.२॥

वैदेहीं च समासाद्य रामो वचनमब्रवीत् ।

पश्यत्सु लोकपालेषु तस्याचार्ये पुरः स्थिते ॥ १५४.३॥

अग्नौ शुद्धिगतां सीतां रामो लक्ष्मणसंनिधौ ।

एहि वैदेहि शुद्धासि अङ्कमारोढुमर्हसि ॥ १५४.४॥

नेत्युवाच तदा श्रीमान् अङ्गदो हनुमांस्तथा ।

अयोध्यायां तु वैदेहि सार्धं यामः सुहृज्जनैः ॥ १५४.५॥

तत्र शुद्धिमवाप्याथ पुनर्भ्रातृषु मातृषु ।

लौकिकेष्वपि पश्यत्सु ततः शुद्धा नृपात्मजा ॥ १५४.६॥

अयोध्यायां सुपुण्येऽह्नि अङ्कमारोढुमर्हसि ।

अस्याश्चरित्रविषये संदेहः कस्य जायते ॥ १५४.७॥

लोकापवादस्तद् अपि निरस्यः स्वजनेषु हि ।

तयोर्वाक्यमनादृत्य लक्ष्मणः सविभीषणः ॥ १५४.८॥

रामश्च जाम्बवांश्चैव तामाह्वयन् नृपात्मजाम् ।

स्वस्तीत्युक्ता देवताभी राज्ञोऽङ्कं चारुरोह सा ॥ १५४.९॥

मुदितास्ते ययुः शीघ्रं पुष्पकेण विराजता ।

अयोध्यां नगरीं प्राप्य तथा राज्यं स्वकं तु यत् ॥ १५४.१०॥

मुदितास्तेऽभवन् सर्वे सदा रामानुवर्तिनः ।

ततः कतिपयाहेषु अनार्येभ्यो विरूपिकाम् ॥ १५४.११॥

वाचं श्रुत्वा स तत्याज गुर्विणीं तामयोनिजाम् ।

मिथ्यापवादमपि हि न सहन्ते कुलोन्नताः ॥ १५४.१२॥

वाल्मीकेर्मुनिमुख्यस्य आश्रमस्य समीपतः ।

तत्याज लक्ष्मणः सीतामदुष्टां रुदतीं रुदन् ॥ १५४.१३॥

नोल्लङ्घ्याज्ञा गुरूणामित्यसौ तद् अकरोद् भिया ।

ततः कतिपयाहेषु व्यतीतेषु नृपात्मजः ॥ १५४.१४॥

रामः सौमित्रिणा सार्धं हयमेधाय दीक्षितः ।

तत्रैवाजग्मतुरुभौ रामपुत्रौ यशस्विनौ ॥ १५४.१५॥

लवः कुशश्च विख्यातौ नारदाविव गायकौ ।

रामायणं समग्रं तद् गन्धर्वाविव सुस्वरौ ॥ १५४.१६॥

रामस्य चरितं सर्वं गायमानौ समीयतुः ।

यज्ञवाटं राजसुतौ हेतुभिर्लक्षितौ तदा ॥ १५४.१७॥

रामपुत्रावुभौ शूरौ वैदेह्यास्तनयाविति ।

तावानीय ततः पुत्रावभिषिच्य यथाक्रमम् ॥ १५४.१८॥

अङ्कारूढौ ततः कृत्वा सस्वजे तौ पुनः पुनः ।

संसारदुःखखिन्नानामगतीनां शरीरिणाम् ॥ १५४.१९॥

पुत्रालिङ्गनमेवात्र परं विश्रान्तिकारणम् ।

मुहुरालिङ्ग्य तौ पुत्रौ मुहुः स्वजति चुम्बति ॥ १५४.२०॥

किमप्यन्तर्ध्यायति च निःश्वसत्यपि वै मुहुः ।

एतस्मिन्न् अन्तरे प्राप्ता राक्षसा लङ्कवासिनः ॥ १५४.२१॥

सुग्रीवो हनुमांश्चैव अङ्गदो जाम्बवांस्तथा ।

अन्ये च वानराः सर्वे विभीषणपुरःसराः ॥ १५४.२२॥

ते चागत्य नृपं प्राप्ताः सिंहासनमुपस्थितम् ।

सीतामदृष्ट्वा हनुमान् अङ्गदः कनकाङ्गदः ॥ १५४.२३॥

क्व गतायोनिजा माता एको रामोऽत्र दृश्यते ।

रामेण सा परित्यक्ता इत्यूचुर्द्वारपालकाः ॥ १५४.२४॥

पश्यत्सु लोकपालेषु आर्ये तत्र प्रवादिनि ।

अग्नौ शुद्धिगतां सीतां किं तु राजा निरङ्कुशः ॥ १५४.२५॥

उत्पन्नैर्लौकिकैर्वाक्यै रामस्त्यजति तां प्रियाम् ।

मरिष्याव इति ह्युक्त्वा गौतमीं पुनरीयतुः ॥ १५४.२६॥

रामस्तौ पृष्ठतोऽभ्येत्य अयोध्यावासिभिः सह ।

आगत्य गौतमीं तत्रऽकुर्वंस्ते परमं तपः ॥ १५४.२७॥

स्मारं स्मारं निश्वसन्तस्तां सीतां लोकमातरम् ।

संसारास्थाविरहिता गौतमीसेवनोत्सुकाः ॥ १५४.२८॥

लोकत्रयपतिः साक्षाद् रामोऽनुजसमन्वितः ।

प्राप्तः स्नात्वा च गौतम्यां शिवाराधनतत्परः ॥ १५४.२९॥

परितापं जहौ सर्वं सहस्रपरिवारितः ।

यत्र चासीत् स वृत्तान्तः सहस्रकुण्डमुच्यते ॥ १५४.३०॥