अध्याय 146

ब्रह्मोवाच ।

यायातमपरं तीर्थं यत्र कालञ्जरः शिवः ।

सर्वपापप्रशमनं तद्वृत्तमुच्यते मया ॥ १४६.१॥

ययातिर्नाहुषो राजा साक्षाद् इन्द्र इवापरः ।

तस्य भार्याद्वयं चासीत् कुललक्षणभूषितम् ॥ १४६.२॥

ज्येष्ठा तु देवयानीति नाम्ना शुक्रसुता शुभा ।

शर्मिष्ठेति द्वितीया सा सुता स्याद् वृषपर्वणः ॥ १४६.३॥

ब्राह्मण्यपि महाप्राज्ञा देवयानी सुमध्यमा ।

ययातेरभवद् भार्या सा तु शुक्रप्रसादतः ॥ १४६.४॥

शर्मिष्ठा चापि तस्यैव भार्या या वृषपर्वजा ।

देवयानी शुक्रसुता द्वौ पुत्रौ समजीजनत् ॥ १४६.५॥

यदुं च तुर्वसुं चैव देवपुत्रसमावुभौ ।

शर्मिष्ठा च नृपाल्लेभे त्रीन् पुत्रान् देवसंनिभान् ॥ १४६.६॥

द्रुह्युं चानुं च पूरुं च ययातेर्नृपसत्तमात् ।

देवयान्याः सुतौ ब्रह्मन् सदृशौ शुक्ररूपतः ॥ १४६.७॥

शर्मिष्ठायास्तु तनयाः शक्राग्निवरुणप्रभाः ।

देवयानी कदाचित् तु पितरं प्राह दुःखिता ॥ १४६.८॥

देवयान्युवाच ।

मम त्वपत्यद्वितयमभाग्याया भृगूद्वह ।

मम दास्याः सभाग्याया अपत्यत्रितयं पितः ॥ १४६.९॥

तद् एतद् अनुमृश्यायं दुःखमत्यन्तमागता ।

मरिष्ये दानवगुरो ययातिकृतविप्रियात् ।

मानभङ्गाद् वरं तात मरणं हि मनस्विनाम् ॥ १४६.१०॥

ब्रह्मोवाच ।

तद् एतत् पुत्रिकावाक्यं श्रुत्वा शुक्रः प्रतापवान् ।

कुपितोऽभ्याययौ शीघ्रं ययातिमिदमब्रवीत् ॥ १४६.११॥

शुक्र उवाच ।

यद् इदं विप्रियं मे त्वं सुतायाः कृतवान् असि ।

रूपोन्मत्तेन राजेन्द्र तस्माद् वृद्धो भविष्यसि ॥ १४६.१२॥

न च भोक्तुं न च त्यक्तुं शक्नोति विषयातुरः ।

स्पृहयन् मनसैवास्ते निःश्वासोच्छ्वासनष्टधीः ॥ १४६.१३॥

वृद्धत्वमेव मरणं जीवतामपि देहिनाम् ।

तस्माच्छीघ्रं प्रयाहि त्वं जरां भूपातिदुर्धराम् ॥ १४६.१४॥

ब्रह्मोवाच ।

एतच्छ्रुत्वा ययातिस्तु शापं शुक्रस्य धीमतः ।

कृताञ्जलिपुटो राजा ययातिः शुक्रमब्रवीत् ॥ १४६.१५॥

ययातिरुवाच ।

नापराध्ये न संकुप्ये नैवाधर्मं प्रवर्तये ।

अधर्मकारिणः पापाः शास्या एव महात्मनाम् ॥ १४६.१६॥

धर्ममेव चरन्तं वै कथं मां शप्तवान् असि ।

देवयानी द्विजश्रेष्ठ वृथा मां वक्ति किंचन ॥ १४६.१७॥

तस्मान् न मम विप्रेन्द्र शापं दातुं त्वमर्हसि ।

विद्वांसोऽपि हि निर्दोषे यदि कुप्यन्ति मोहिताः ।

तदा न दोषो मूर्खाणां द्वेषाग्निप्लुष्टचेतसाम् ॥ १४६.१८॥

ब्रह्मोवाच ।

ययातिवाक्याच्छुक्रोऽपि सस्मार सुतया कृतम् ।

असकृद् विप्रियं तस्य दिवा रात्रौ प्रचण्डया ॥ १४६.१९॥

गतकोपोऽहमित्युक्त्वा काव्यो राजानमब्रवीत् ॥ १४६.२०॥

शुक्र उवाच ।

ज्ञातं मयानयाकारि विप्रियं न वदेऽनृतम् ।

शापस्येमं करिष्यामि श‍ृणुष्वानुग्रहं नृप ॥ १४६.२१॥

यस्मै पुत्राय संदातुं जरामिच्छसि मानद ।

तस्य सा यात्वियं राजञ् जरा पुत्राय मद्वरात् ॥ १४६.२२॥

ब्रह्मोवाच ।

पुनर्ययातिः श्वशुरं शुक्रं प्राह विनीतवत् ॥ १४६.२३॥

ययातिरुवाच ।

यो गृह्णाति मया दत्तां जरां भक्तिसमन्वितः ।

स राजा स्याद् दैत्यगुरो तद् एतद् अनुमन्यताम् ॥ १४६.२४॥

यो मद्वाक्यं नाभिनन्देत् सुतो दैत्यगुरो दृढम् ।

तं शपेयमनुज्ञात्र दातव्यैव त्वया गुरो ॥ १४६.२५॥

ब्रह्मोवाच ।

एवमस्त्विति राजानमुवाच भृगुनन्दनः ।

ततो ययातिः स्वं पुत्रमाहूयेदं वचोऽब्रवीत् ॥ १४६.२६॥

ययातिरुवाच ।

यदो गृहाण मे शापाज्जरां जातां सुतो भवान् ।

ज्येष्ठः सर्वार्थवित् प्रौढः पुत्राणां धुरि संस्थितः ।

पुत्री तेनैव जनको यस्तदाज्ञावशे स्थितः ॥ १४६.२७॥

ब्रह्मोवाच ।

नेत्युवाच यदुस्तातं ययातिं भूरिदक्षिणम् ।

ययातिश्च यदुं शप्त्वा तुर्वसुं काममब्रवीत् ॥ १४६.२८॥

नागृह्णात् तुर्वसुश्चापि पित्रा दत्तां जरां तदा ।

तं शप्त्वा चाब्रवीद् द्रुह्युं गृहाणेमां जरां मम ॥ १४६.२९॥

द्रुह्युश्च नैच्छत् तां दत्तां जरां रूपविनाशिनीम् ।

अनुमप्यब्रवीद् राजा गृहाणेमां जरां मम ॥ १४६.३०॥