अध्याय 131

ब्रह्मोवाच ।

यमतीर्थमिति ख्यातं पितृणां प्रीतिवर्धनम् ।

अशेषपापशमनं तत्र वृत्तमिदं श‍ृणु ॥ १३१.१॥

तत्राख्यानमिदं त्वासीद् इतिहासं पुरातनम् ।

सरमेति प्रसिद्धास्ति नाम्ना देवशुनी मुने ॥ १३१.२॥

तस्याः पुत्रौ महाश्रेष्ठौ श्वानौ नित्यं जनान् अनु ।

गामिनौ पवनाहारौ चतुरक्षौ यमप्रियौ ॥ १३१.३॥

गा रक्षति स्म देवानां यज्ञार्थं कल्पितान् पशून् ।

रक्षन्तीमनुजग्मुस्ते राक्षसा दैत्यदानवाः ॥ १३१.४॥

रक्षन्तीं तां महाप्राज्ञाः श्वानयोर्मातरं शुनीम् ।

प्रलोभयित्वा विविधैर्वाक्यैर्दानैश्च यत्नतः ॥ १३१.५॥

हृता गा राक्षसैः पापैः पश्वर्थे कल्पिताः शुभाः ।

तत आगत्य सा देवान् इदमाह क्रमाच्छुनी ॥ १३१.६॥

सरमोवाच ।

मां बद्ध्वा राक्षसैः पाशैस्ताडयित्वा प्रहारकैः ।

नीता गा यज्ञसिद्ध्यर्थं कल्पिताः पशवः सुराः ॥ १३१.७॥

ब्रह्मोवाच ।

तस्या वाचं निशम्याशु सुरान् प्राह बृहस्पतिः ॥ १३१.८॥

बृहस्पतिरुवाच ।

इयं विकृतरूपास्ते अस्याः पापं च लक्षये ।

अस्या मतेन ता गावो नीता नान्येन हेतुना ।

पापेयं सुकृतीवेति लक्ष्यते देहचेष्टितैः ॥ १३१.९॥

ब्रह्मोवाच ।

तद् गुरोर्वचनाच्छक्रः पदा तां प्राहरच्छुनीम् ।

पदाघातात् तदा तस्या मुखात् क्षीरं प्रसुस्रुवे ॥ १३१.१०॥

पुनः प्राह शचीभर्ता क्षीरं पीतं त्वया शुनि ।

राक्षसैश्च तदा दत्तं तस्मान् नीतास्तु गा मम ॥ १३१.११॥

सरमोवाच ।

नापराधोऽस्ति मे नाथ न चान्यस्यापि कस्यचित् ।

नापराधो न चोपेक्षा ममास्ति त्रिदशेश्वर ।

तस्माद् रुष्टोऽसि किं नाथ रिपवो बलिनस्तु ते ॥ १३१.१२॥

ब्रह्मोवाच ।

ततो ध्यात्वा देवगुरुर्ज्ञात्वा तस्या विचेष्टितम् ।

सत्यं शक्र त्वियं दुष्टा रिपूणां पक्षकारिणी ॥ १३१.१३॥

ततः शशाप तां शक्रः पापिष्ठे त्वं शुनी भव ।

मर्त्यलोके पापभूता अज्ञानात् पापकारिणी ॥ १३१.१४॥

तदेन्द्रस्य तु शापेन मानुषे सा व्यजायत ।

यथा शप्ता मघवता पापात् सा ह्यतिभीषणा ॥ १३१.१५॥

गावो या राक्षसैर्नीतास्तासामानयनाय च ।

यत्नं कुर्वन् सुरपतिर्विष्णवे तन् न्यवेदयत् ॥ १३१.१६॥

विष्णुर्दैत्यांश्च दनुजान् गोहर्तृंश्चैव राक्षसान् ।

हन्तुं प्रयत्नमकरोज्जगृहे च महद् धनुः ॥ १३१.१७॥

शार्ङ्गं यल्लोकविख्यातं दैत्यनाशनमेव च ।

जितारिः पूजितो देवैः स्वयं स्थित्वा जनार्दनः ॥ १३१.१८॥

यत्र वै दण्डकारण्ये शार्ङ्गपाणिर्जगत्प्रभुः ।

तत्रस्थान् दैत्यदनुजान् राक्षसांश्च बलीयसः ॥ १३१.१९॥

पुनर्जघ्ने स वै विष्णुर्गा यैर्नीताश्च राक्षसैः ।

तत्र वै दण्डकारण्ये शार्ङ्गपाणिरिति श्रुतः ॥ १३१.२०॥

युध्यमानस्ततो विष्णुर्दितिजै राक्षसैः सह ।

ते जग्मुर्दक्षिणामाशां विष्णोस्त्रासान् महामुने ॥ १३१.२१॥

अन्वगच्छत् ततो विष्णुस्तान् एव परमेश्वरः ।

गरुत्मता तान् अवाप्य शार्ङ्गमुक्तैर्मनोजवैः ॥ १३१.२२॥

बाणैस्तान् व्याहनद् विष्णुर्गङ्गाया उत्तरे तटे ।

देवारयः क्षयं नीता विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ १३१.२३॥

शार्ङ्गमुक्तैर्महावेगैः सुस्वनैश्च सुमन्त्रितैः ।

क्षयं प्राप्ता विष्णुबाणैस्ततस्ते देवशत्रवः ॥ १३१.२४॥

गावो लब्धा यत्र देवैर्बाणतीर्थं तद् उच्यते ।

वैष्णवं लोकविदितं गोतीर्थं चेति विश्रुतम् ॥ १३१.२५॥

पश्वर्थे कल्पिता गावो गङ्गाया दक्षिणे तटे ।

प्रद्रुतास्ते सुराः सर्वे गङ्गायां संन्यवेशयन् ॥ १३१.२६॥

तन्मध्ये कारयामासुर्द्वीपं चैवाश्रयं गवाम् ।

तैर्गोभिस्तत्र गङ्गायां सुरयज्ञो व्यजायत ॥ १३१.२७॥

यज्ञतीर्थं तु तत् प्रोक्तं गोद्वीपं गाङ्गमध्यतः ।

देवानां यजनं तच्च सर्वकामप्रदं शुभम् ॥ १३१.२८॥

स्वयं मूर्तिमती भूत्वा गङ्गाशक्तिर्महाद्युते ।

असारापारसंसार+ ।

सागरोत्तरणे तरिः ॥ १३१.२९॥

विश्वेश्वरी योगमाया सद्भक्ताभयदायिनी ।

गोरक्षं तु ततस्तीर्थं गङ्गाया दक्षिणे तटे ॥ १३१.३०॥