अध्याय 129

ब्रह्मोवाच ।

इन्द्रतीर्थमिति ख्यातं तत्रैव च वृषाकपम् ।

फेनायाः संगमो यत्र हनूमतं तथैव च ॥ १२९.१॥

अब्जकं चापि यत् प्रोक्तं यत्र देवस्त्रिविक्रमः ।

तत्र स्नानं च दानं च पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ १२९.२॥

तत्र वृत्तान्यथाख्यास्ये गङ्गाया दक्षिणे तटे ।

इन्द्रेश्वरं चोत्तरे च श‍ृणु भक्त्या यतव्रतः ॥ १२९.३॥

नमुचिर्बलवान् आसीद् इन्द्रशत्रुर्मदोत्कटः ।

तस्येन्द्रेणाभवद् युद्धं फेनेनेन्द्रोऽहरच्छिरः ॥ १२९.४॥

अपां च नमुचेः शत्रोस्तत्फेनवज्ररूपधृक् ।

शिरश्छित्त्वा तच्च फेनं गङ्गाया दक्षिणे तटे ॥ १२९.५॥

न्यपतद् भूमिं भित्त्वा तु रसातलमथाविशत् ।

रसातलभवं गाङ्गं वारि यद् विश्वपावनम् ॥ १२९.६॥

वज्रादिष्टेन मार्गेण व्यगमद् भूमिमण्डलम् ।

तज्जलं फेननाम्ना तु नदी फेनेति गद्यते ॥ १२९.७॥

तस्यास्तु संगमः पुण्यो गङ्गया लोकविश्रुतः ।

सर्वपापक्षयकरो गङ्गायमुनयोरिव ॥ १२९.८॥

हनूमदुपमाता वै यत्राप्लवनमात्रतः ।

मार्जारत्वाद् अभून् मुक्ता विष्णुगङ्गाप्रसादतः ॥ १२९.९॥

मार्जारं चेति तत् तीर्थं पुरा प्रोक्तं मया तव ।

हनूमतं च तत् प्रोक्तं तत्राख्यानं पुरोदितम् ॥ १२९.१०॥

वृषाकपं चाब्जकं च तत्रेदं प्रयतः श‍ृणु ।

हिरण्य इति विख्यातो दैत्यानां पूर्वजो बली ॥ १२९.११॥

तपस्तप्त्वा सुरैः सर्वैरजेयोऽभूत् सुदारुणः ।

तस्यापि बलवान् पुत्रो देवानां दुर्जयः सदा ॥ १२९.१२॥

महाशनिरिति ख्यातस्तस्य भार्या पराजिता ।

तेनेन्द्रस्याभवद् युद्धं बहुकालं निरन्तरम् ॥ १२९.१३॥

महाशनिर्महावीर्यः सततं रणमूर्धनि ।

जित्वा नागेन सहितं शक्रं पित्रे न्यवेदयत् ॥ १२९.१४॥

बद्ध्वा हस्तिसमायुक्तं स्वसारं वीक्ष्य तां तदा ।

विहाय क्रूरतां दैत्यो हिरण्याय न्यवेदयत् ॥ १२९.१५॥

महाशनिपिता दैत्यः पूर्वेषां पूर्ववत्तरः ।

शचीकान्तं तले स्थाप्य तस्य रक्षामथाकरोत् ॥ १२९.१६॥

महाशनिर्हरिं जित्वा जेतुं वरुणमभ्यगात् ।

वरुणोऽपि महाबुद्धिः प्रादात् कन्यां महाशनेः ॥ १२९.१७॥

उदधिं स्वालयं प्रादाद् वरुणस्तु महाशनेः ।

तयोश्च सख्यमभवद् वरुणस्य महाशनेः ॥ १२९.१८॥

वारुणी चापि या कन्या सा प्रियाभून् महाशनेः ।

वीर्येण यशसा चापि शौर्येण च बलेन च ॥ १२९.१९॥

महाशनिर्महादैत्यस्त्रैलोक्ये नोपमीयते ।

निरिन्द्रत्वं गते लोके देवाः सर्वे न्यमन्त्रयन् ॥ १२९.२०॥

देवा ऊचुः ।

विष्णुरेवेन्द्रदाता स्याद् दैत्यहन्ता स एव च ।

मन्त्रदृग् वा स एव स्याद् इन्द्रं चान्यं करिष्यति ॥ १२९.२१॥

ब्रह्मोवाच ।

एवं सम्मन्त्र्य ते देवा विष्णोर्मन्त्रं न्यवेदयन् ।

ममावध्यो महादैत्यो महाशनिरिति ब्रुवन् ॥ १२९.२२॥

प्रायाद् वारीश्वरं विष्णुः श्वशुरं वरुणं तदा ।

केशवो वरुणं गत्वा प्राहेन्द्रस्य पराभवम् ॥ १२९.२३॥

तथा त्वयैतत् कर्तव्यं यथायाति पुरंदरः ।

तद्विष्णुवचनाच्छीघ्रं ययौ जलपतिर्मुने ॥ १२९.२४॥

सुतापतिं हिरण्यसुतं विक्रान्तं तं महाशनिम् ।

अतिसम्मानितस्तेन जामात्रा वरुणः प्रभुः ॥ १२९.२५॥

पप्रच्छागमनं दैत्यो विनयाच्छ्वशुरं तदा ।

वरुणः प्राह तं दैत्यं यद् आगमनकारणम् ॥ १२९.२६॥

वरुण उवाच ।

इन्द्रं देहि महाबाहो यस्त्वया निर्जितः पुरा ।

बद्धं रसातलस्थं तं देवानामधिपं सखे ॥ १२९.२७॥

अस्माकं सर्वदा मान्यं देहि त्वं मम शत्रुहन् ।

बद्ध्वा विमोक्षणं शत्रोर्महते यशसे सताम् ॥ १२९.२८॥

ब्रह्मोवाच ।

तथेत्युक्त्वा कथंचित् स दैत्येशो वरुणाय तम् ।

प्रादाद् इन्द्रं शचीकान्तं वारणेन समन्वितम् ॥ १२९.२९॥

स दैत्यमध्येऽतिविराजमानो ।

हरिं तदोवाच जलेशसंनिधौ ।

सम्पूज्य चैवाथ महोपचारैर् ।

महाशनिर्मघवन्तं बभाषे ॥ १२९.३०॥