अध्याय 124

ब्रह्मोवाच ।

पुत्रतीर्थमिति ख्यातं पुण्यतीर्थं तद् उच्यते ।

सर्वान् कामान् अवाप्नोति यन्महिम्नः श्रुतेरपि ॥ १२४.१॥

तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि श‍ृणु यत्नेन नारद ।

दितेः पुत्राश्च दनुजाः परिक्षीणा यदाभवन् ।

अदितेस्तु सुता ज्येष्ठाः सर्वभावेन नारद ॥ १२४.२॥

तदा दितिः पुत्रवियोगदुःखात् ।

संस्पर्धमाना दनुमाजगाम ॥ १२४.३॥

दितिरुवाच ।

क्षीणाः सुता आवयोरेव भद्रे ।

किं कुर्महे कर्म लोके गरीयः ।

पश्यादितेर्वंशमभिन्नमुत्तमम् ।

सौराज्ययुक्तं यशसा जयश्रिया ॥ १२४.४॥

जितारिमभ्युन्नतकीर्तिधर्मम् ।

मच्चित्तसंहर्षविनाशदक्षम् ।

समानभर्तृत्वसमानधर्मे ।

समानगोत्रेऽपि समानरूपे ॥ १२४.५॥

न जीवयेयं श्रियमुन्नतिं च ।

जीर्णास्मि दृष्ट्वा त्वदितिप्रसूतान् ।

कामप्यवस्थामनुयामि दुःस्था ।

दावप्रवेशोऽपि सुखाय नूनम् ।

स्वप्नेऽप्यवेक्ष्या न सपत्नलक्ष्मीः ॥ १२४.६॥

ब्रह्मोवाच ।

एवं ब्रुवाणामतिदीनवक्त्राम् ।

विनिश्वसन्तीं परमेष्ठिपुत्रः ।

कृताभिपूजो विगतश्रमस्ताम् ।

स सान्त्वयन्न् आह मनोभिरामाम् ॥ १२४.७॥

परमेष्ठिपुत्र उवाच ।

खेदो न कार्यः समभीप्सितं यत् ।

तत् प्राप्यते पुण्यत एव भद्रे ।

तत्साधनं वेत्ति महानुभावः ।

प्रजापतिस्ते स तु वक्ष्यतीति ॥ १२४.८॥

साध्व्येतत् सर्वभावेन प्रश्रयावनता सती ॥ १२४.९॥

ब्रह्मोवाच ।

एवं ब्रुवाणां च दितिं दनुः प्रोवाच नारद ॥ १२४.१०॥

दनुरुवाच ।

भर्तारं कश्यपं भद्रे तोषयस्व निजैर्गुणैः ।

तुष्टो यदि भवेद् भर्ता ततः कामान् अवाप्स्यसि ॥ १२४.११॥

ब्रह्मोवाच ।

तथेत्युक्त्वा सर्वभावैस्तोषयामास कश्यपम् ।

दितिं प्रोवाच भगवान् कश्यपोऽथ प्रजापतिः ॥ १२४.१२॥

कश्यप उवाच ।

किं ददामि वदाभीष्टं दिते वरय सुव्रते ॥ १२४.१३॥

ब्रह्मोवाच ।

दितिरप्याह भर्तारं पुत्रं बहुगुणान्वितम् ।

जेतारं सर्वलोकानां सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ १२४.१४॥

येन जातेन लोकेऽस्मिन् भवेयं वीरपुत्रिणी ।

तं वरेयं सुरपितरित्याह विनयान्विता ॥ १२४.१५॥

कश्यप उवाच ।

उपदेक्ष्ये व्रतं श्रेष्ठं द्वादशाब्दफलप्रदम् ।

तत आगत्य ते गर्भमाधास्ये यन् मनोगतम् ।

निष्पापतायां जातायां सिध्यन्ति हि मनोरथाः ॥ १२४.१६॥

ब्रह्मोवाच ।

भर्तृवाक्याद् दितिः प्रीता तं नमस्यायतेक्षणा ।

उपदिष्टं व्रतं चक्रे भर्त्रादिष्टं यथाविधि ॥ १२४.१७॥

तीर्थसेवापात्रदान+ ।

व्रतचर्यादिवर्जिताः ।

कथमासादयिष्यन्ति प्राणिनोऽत्र मनोरथान् ॥ १२४.१८॥

ततश्चीर्णे व्रते तस्यां दित्यां गर्भमधारयत् ।

पुनः कान्तामथोवाच कश्यपस्तां दितिं रहः ॥ १२४.१९॥

कश्यप उवाच ।

न प्राप्नुवन्ति यत्कामान् मुनयोऽपि तपस्स्थिताः ।

यथाविहितकर्माङ्ग+ ऽवज्ञया तच्छुचिस्मिते ॥ १२४.२०॥

निन्दितं च न कर्तव्यं संध्ययोरुभयोरपि ।

न स्वप्तव्यं न गन्तव्यं मुक्तकेशी च नो भव ॥ १२४.२१॥

भोक्तव्यं सुभगे नैव क्षुतं वा जृम्भणं तथा ।

संध्याकाले न कर्तव्यं भूतसंघसमाकुले ॥ १२४.२२॥

सान्तर्धानं सदा कार्यं हसितं तु विशेषतः ।

गृहान्तदेशे संध्यासु न स्थातव्यं कदाचन ॥ १२४.२३॥

मुशलोलूखलादीनि शूर्पपीठपिधानकम् ।

नैवातिक्रमणीयानि दिवा रात्रौ सदा प्रिये ॥ १२४.२४॥

उदक्षीर्षं तु शयनं न संध्यासु विशेषतः ।

वक्तव्यं नानृतं किंचिन् नान्यगेहाटनं तथा ॥ १२४.२५॥

कान्ताद् अन्यो न वीक्ष्यस्तु प्रयत्नेन नरः क्वचित् ।

इत्यादिनियमैर्युक्ता यदि त्वमनुवर्तसे ।

ततस्ते भविता पुत्रस्त्रैलोक्यैश्वर्यभाजनम् ॥ १२४.२६॥

ब्रह्मोवाच ।

तथेति प्रतिजज्ञे सा भर्तारं लोकपूजितम् ।

गतश्च कश्यपो ब्रह्मन्न् इतश्चेतः सुरान् प्रति ॥ १२४.२७॥

दितेर्गर्भोऽपि ववृधे बलवान् पुण्यसम्भवः ।

एतत् सर्वं मयो दैत्यो मायया वेत्ति तत्त्वतः ॥ १२४.२८॥

इन्द्रस्य सख्यमभवन् मयेन प्रीतिपूर्वकम् ।

मयो गत्वा रहः प्राह इन्द्रं स विनयान्वितः ॥ १२४.२९॥

दितेर्दनोरभिप्रायं व्रतं गर्भस्य वर्धनम् ।

तस्य वीर्यं च विविधं प्रीत्येन्द्राय न्यवेदयत् ॥ १२४.३०॥