अध्याय 113

ब्रह्मोवाच ।

इदमप्यपरं तीर्थं देवानामपि दुर्लभम् ।

ब्रह्मतीर्थमिति ख्यातं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम् ॥ ११३.१॥

स्थितेषु देवसैन्येषु प्रविष्टेषु रसातलम् ।

दैत्येषु च मुनिश्रेष्ठ तथा मातृषु तान् अनु ॥ ११३.२॥

मदीयं पञ्चमं वक्त्रं गर्दभाकृति भीषणम् ।

तद् वक्त्रं देवसैन्येषु मयि तिष्ठत्युवाच ह ॥ ११३.३॥

हे दैत्याः किं पलायन्ते न भयं वोऽस्तु सत्वरम् ।

आगच्छन्तु सुरान् सर्वान् भक्षयिष्ये क्षणाद् इति ॥ ११३.४॥

निवारयन्तं मामेवं भक्षणायोद्यतं तथा ।

तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे वित्रस्ता विष्णुमब्रुवन् ॥ ११३.५॥

त्राहि विष्णो जगन्नाथ ब्रह्मणोऽस्य मुखं लुन ।

चक्रधृग् विबुधान् आह *च्छेद्मि चक्रेण वै शिरः ॥ ११३.६॥

किं तु तच्छिन्नमेवेदं संहरेत् सचराचरम् ।

मन्त्रं ब्रूमोऽत्र विबुधाः श्रूयतां सर्वमेव हि ॥ ११३.७॥

त्रिनेत्रः कशिरश्छेत्ता स च धत्ते न संशयः ।

मया च शम्भुः सर्वैश्च स्तुतः प्रोक्तस्तथैव च ॥ ११३.८॥

यागः क्षणी दृष्टफलेऽसमर्थः ।

स नैव कर्तुः फलतीति मत्वा ।

फलस्य दाने प्रतिभूर्जटीति ।

निश्चित्य लोकः प्रतिकर्म यातः ॥ ११३.९॥

ततः सुरेशः संतुष्टो देवानां कार्यसिद्धये ।

लोकानामुपकारार्थं तथेत्याह सुरान् प्रति ॥ ११३.१०॥

तद्वक्त्रं पापरूपं यद् भीषणं लोमहर्षणम् ।

निकृत्य नखशस्त्रैश्च क्व स्थाप्यं चेत्यथाब्रवीत् ॥ ११३.११॥

तत्रेला विबुधान् आह नाहं वोढुं शिरः क्षमा ।

रसातलमथो यास्ये उदधिश्चाप्यथाब्रवीत् ॥ ११३.१२॥

शोषं यास्ये क्षणाद् एव पुनश्चोचुः शिवं सुराः ।

त्वयैवैतद् ब्रह्मशिरो धार्यं लोकानुकम्पया ॥ ११३.१३॥

अच्छेदे जगतां नाशश्छेदे दोषश्च तादृशः ।

एवं विमृश्य सोमेशो दधार कशिरस्तदा ॥ ११३.१४॥

तद् दृष्ट्वा दुष्करं कर्म गौतमीं प्राप्य पावनीम् ।

अस्तुवञ् जगतामीशं प्रणयाद् भक्तितः सुराः ॥ ११३.१५॥

देवेष्वमित्रं कशिरोऽतिभीमम् ।

तान् भक्षणायोपगतं निकृत्य ।

नखाग्रसूच्या शकलेन्दुमौलिस्- ।

त्यागेऽपि दोषात् कृपयानुधत्ते ॥ ११३.१६॥

तत्र ते विबुधाः सर्वे स्थिता ये ब्रह्मणोऽन्तिके ।

तुष्टुवुर्विबुधेशानं कर्म दृष्ट्वातिदैवतम् ॥ ११३.१७॥

ततः प्रभृति तत् तीर्थं ब्रह्मतीर्थमिति श्रुतम् ।

अद्यापि ब्रह्मणो रूपं चतुर्मुखमवस्थितम् ॥ ११३.१८॥

शिरोमात्रं तु यः पश्येत् स गच्छेद् ब्रह्मणः पदम् ।

यत्र स्थित्वा स्वयं रुद्रो लूनवान् ब्रह्मणः शिरः ॥ ११३.१९॥

रुद्रतीर्थं तद् एव स्यात् तत्र साक्षाद् दिवाकरः ।

देवानां च स्वरूपेण स्थितो यस्मात् तद् उत्तमम् ॥ ११३.२०॥

सौर्यं तीर्थं तद् आख्यातं सर्वक्रतुफलप्रदम् ।

तत्र स्नात्वा रविं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ११३.२१॥

महादेवेन यच्छिन्नं ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः ।

क्षेत्रेऽविमुक्ते संस्थाप्य देवतानां हितं कृतम् ॥ ११३.२२॥

ब्रह्मतीर्थे शिरोमात्रं यो दृष्ट्वा गौतमीतटे ।

क्षेत्रेऽविमुक्ते तस्यैव स्थापितं योऽनुपश्यति ।

कपालं ब्रह्मणः पुण्यं ब्रह्महा पूततां व्रजेत् ॥ ११३.२३॥