अध्याय 112

ब्रह्मोवाच ।

मातृतीर्थमिति ख्यातं सर्वसिद्धिकरं नृणाम् ।

आधिभिर्मुच्यते जन्तुस्तत्तीर्थस्मरणाद् अपि ॥ ११२.१॥

देवानामसुराणां च संगरोऽभूत् सुदारुणः ।

नाशक्नुवंस्तदा जेतुं देवा दानवसंगरम् ॥ ११२.२॥

तदाहमगमं देवैस्तिष्ठन्तं शूलपाणिनम् ।

अस्तवं विविधैर्वाक्यैः कृताञ्जलिपुटः शनैः ॥ ११२.३॥

सम्मन्त्र्य देवैरसुरैश्च सर्वैर् ।

यदाहृतं सम्मथितुं समुद्रम् ।

यत् कालकूटं समभून् महेश ।

तत् त्वां विना को ग्रसितुं समर्थः ॥ ११२.४॥

पुष्पप्रहारेण जगत्त्रयं यः ।

स्वाधीनमापादयितुं समर्थः ।

मारो हरेऽप्यन्यसुरादिवन्द्यो ।

वितायमानो विलयं प्रयातः ॥ ११२.५॥

विमथ्य वारीशमनङ्गशत्रो ।

यद् उत्तमं तत् तु दिवौकसेभ्यः ।

दत्त्वा विषं संहरन् नीलकण्ठ ।

को वा धर्तुं त्वाम् ऋते वै समर्थः ॥ ११२.६॥

ततश्च तुष्टो भगवान् आदिकर्ता त्रिलोचनः ॥ ११२.७॥

शिव उवाच ।

दास्येऽहं यद् अभीष्टं वो ब्रुवन्तु

देवा ऊचुः ।

दानवेभ्यो भयं घोरं तत्रैहि वृषभध्वज ।

जहि शत्रून् सुरान् पाहि नाथवन्तस्त्वया प्रभो ॥ ११२.९॥

निष्कारणः सुहृच्छम्भो नाभविष्यद् भवान् यदि ।

तदाकरिष्यन् किमिव दुःखार्ताः सर्वदेहिनः ॥ ११२.१०॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्तस्तत्क्षणात् प्रायाद् यत्र ते देवशत्रवः ।

तत्र तद् युद्धमभवच्छंकरेण सुरद्विषाम् ॥ ११२.११॥

ततस्त्रिलोचनः श्रान्तस्तमोरूपधरः शिवः ।

ललाटाद् व्यपतंस्तस्य युध्यतः स्वेदबिन्दवः ॥ ११२.१२॥

स संहरन् दैत्यगणांस्तामसीं मूर्तिमाश्रितः ।

तां मूर्तिमसुरा दृष्ट्वा मेरुपृष्ठाद् भुवं ययुः ॥ ११२.१३॥

स संहरन् सर्वदैत्यांस्तदागच्छद् भुवं हरः ।

इतश्चेतश्च भीतास्तेऽधावन् सर्वां महीमिमाम् ॥ ११२.१४॥

तथैव कोपाद् रुद्रोऽपि शत्रूंस्तान् अनुधावति ।

तथैव युध्यतः शम्भोः पतिताः स्वेदबिन्दवः ॥ ११२.१५॥

यत्र यत्र भुवं प्राप्तो बिन्दुर्माहेश्वरो मुने ।

तत्र तत्र शिवाकारा मातरो जज्ञिरे ततः ॥ ११२.१६॥

प्रोचुर्महेश्वरं सर्वाः खादामस्त्वसुरान् इति ।

ततः प्रोवाच भगवान् सर्वैः सुरगणैर्वृतः ॥ ११२.१७॥

शिव उवाच ।

स्वर्गाद् भुवमनुप्राप्ता राक्षसास्ते रसातलम् ।

अनुप्राप्तास्ततः सर्वाः श‍ृण्वन्तु मम भाषितम् ॥ ११२.१८॥

यत्र यत्र द्विषो यान्ति तत्र गच्छन्तु मातरः ।

रसातलमनुप्राप्ता इदानीं मद्भयाद् द्विषः ।

भवत्योऽप्यनुगच्छन्तु रसातलमनु द्विषः ॥ ११२.१९॥

ब्रह्मोवाच ।

ताश्च जग्मुर्भुवं भित्त्वा यत्र ते दैत्यदानवाः ।

तान् हत्वा मातरः सर्वान् देवारीन् अतिभीषणान् ॥ ११२.२०॥

पुनर्देवान् उपाजग्मुः पथा तेनैव मातरः ।

गताश्च मातरो यावद् यावच्च पुनरागताः ॥ ११२.२१॥

तावद् देवाः स्थिता आसन् गौतमीतीरमाश्रिताः ।

प्रस्थानात् तत्र मातृणां सुराणां च प्रतिष्ठितेः ॥ ११२.२२॥

प्रतिष्ठानं तु तत् क्षेत्रं पुण्यं विजयवर्धनम् ।

मातृणां यत्र चोत्पत्तिर्मातृतीर्थं पृथक् पृथक् ॥ ११२.२३॥

तत्र तत्र बिलान्यासन् रसातलगतानि च ।

सुरास्ताभ्यो वरान् प्रोचुर्लोके पूजां यथा शिवः ॥ ११२.२४॥

प्राप्नोति तद्वन् मातृभ्यः पूजा भवतु सर्वदा ।

इत्युक्त्वान्तर्दधुर्देवा आसंस्तत्रैव मातरः ॥ ११२.२५॥

यत्र यत्र स्थिता देव्यो मातृतीर्थं ततो विदुः ।

सुराणामपि सेव्यानि किं पुनर्मानुषादिभिः ॥ ११२.२६॥

तेषु स्नानमथो दानं पितृणां चैव तर्पणम् ।

सर्वं तद् अक्षयं ज्ञेयं शिवस्य वचनं यथा ॥ ११२.२७॥

यस्त्विदं श‍ृणुयान् नित्यं स्मरेद् अपि पठेत् तथा ।

आख्यानं मातृतीर्थानामायुष्मान् स सुखी भवेत् ॥ ११२.२८॥