अध्याय 106

ब्रह्मोवाच ।

प्रवरासंगमो नाम श्रेष्ठा चैव महानदी ।

यत्र सिद्धेश्वरो देवः सर्वलोकोपकारकृत् ॥ १०६.१॥

देवानां दानवानां च संगमोऽभूत् सुदारुणः ।

तेषां परस्परं वापि प्रीतिश्चाभून् महामुने ॥ १०६.२॥

तेऽप्येवं मन्त्रयामासुर्देवा वै दानवा मिथः ।

मेरुपर्वतमासाद्य परस्परहितैषिणः ॥ १०६.३॥

देवदैत्या ऊचुः ।

अमृतेनामरत्वं स्याद् उत्पाद्यामृतमुत्तमम् ।

पिबामः सर्व एवैते भवामश्चामरा वयम् ॥ १०६.४॥

एकीभूत्वा वयं लोकान् पालयामः सुखानि च ।

प्राप्स्यामः संगरं हित्वा संगरो दुःखकारणम् ॥ १०६.५॥

प्रीत्या चैवार्जितान् अर्थान् भोक्ष्यामो गतमत्सराः ।

यतः स्नेहेन वृत्तिर्या सास्माकं सुखदा सदा ॥ १०६.६॥

वैपरीत्यं तु यद् वृत्तं न स्मर्तव्यं कदाचन ।

न च त्रैलोक्यराज्येऽपि कैवल्ये वा सुखं मनाक् ।

तद् ऊर्ध्वमपि वा यत् तु निर्वैरत्वाद् अवाप्यते ॥ १०६.७॥

ब्रह्मोवाच ।

एवं परस्परं प्रीताः सन्तो देवाश्च दानवाः ।

एकीभूताश्च सुप्रीता विमथ्य वरुणालयम् ॥ १०६.८॥

मन्थानं मन्दरं कृत्वा रज्जुं कृत्वा तु वासुकिम् ।

देवाश्च दानवाः सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम् ॥ १०६.९॥

उत्पन्नं च ततः पुण्यममृतं सुरवल्लभम् ।

निष्पन्ने चामृते पुण्ये ते च प्रोचुः परस्परम् ॥ १०६.१०॥

यामः स्वं स्वमधिष्ठानं कृतकार्याः श्रमं गताः ।

सर्वे समं च सर्वेभ्यो यथायोग्यं विभज्यताम् ॥ १०६.११॥

यदा सर्वागमो यत्र यस्मिंल्लग्ने शुभावहे ।

विभज्यतामिदं पुण्यममृतं सुरसत्तमाः ॥ १०६.१२॥

इत्युक्त्वा ते ययुः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः ।

गतेषु दैत्यसंघेषु देवाः सर्वेऽन्वमन्त्रयन् ॥ १०६.१३॥

देवा ऊचुः ।

गतास्ते रिपवोऽस्माकं दैवयोगाद् अरिंदमाः ।

रिपूणाममृतं नैव देयं भवति सर्वथा ॥ १०६.१४॥

ब्रह्मोवाच ।

बृहस्पतिस्तथेत्याह पुनराह सुरान् इदम् ॥ १०६.१५॥

बृहस्पतिरुवाच ।

न जानन्ति यथा पापा पिबध्वं च तथामृतम् ।

अयमेवोचितो मन्त्रो यच्छत्रूणां पराभवः ॥ १०६.१६॥

द्वेष्याः सर्वात्मना द्वेष्या इति नीतिविदो विदुः ।

न विश्वास्या न चाख्येया नैव मन्त्र्याश्च शत्रवः ॥ १०६.१७॥

तेभ्यो न देयममृतं भवेयुरमरास्ततः ।

अमरेषु च जातेषु तेषु दैत्येषु शत्रुषु ।

ताञ् जेतुं नैव शक्ष्यामो न देयममृतं ततः ॥ १०६.१८॥

ब्रह्मोवाच ।

इति सम्मन्त्र्य ते देवा वाचस्पतिमथाब्रुवन् ॥ १०६.१९॥

देवा ऊचुः ।

क्व यामः कुत्र मन्त्रः स्यात् क्व पिबामः क्व संस्थितिः ।

कुर्मस्तद् एव प्रथमं वद वाचस्पते तथा ॥ १०६.२०॥

बृहस्पतिरुवाच ।

यान्तु ब्रह्माणममराः पृच्छन्त्वत्र गतिं पराम् ।

स तु ज्ञाता च वक्ता च दाता चैव पितामहः ॥ १०६.२१॥

ब्रह्मोवाच ।

बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा मदन्तिकमथागमन् ।

नमस्य मां सुराः सर्वे यद् वृत्तं तन् न्यवेदयन् ॥ १०६.२२॥

तद् देववचनात् पुत्र तैः सुरैरगमं हरिम् ।

विष्णवे कथितं सर्वं शम्भवे विषहारिणे ॥ १०६.२३॥

अहं विष्णुश्च शम्भुश्च देवगन्धर्वकिंनरैः ।

मेरुकन्दरमागत्य न जानन्ति यथासुराः ॥ १०६.२४॥

रक्षकं च हरिं कृत्वा सोमपानाय तस्थिरे ।

आदित्यस्तत्र विज्ञाता सोमभोज्यान् अथेतरान् ॥ १०६.२५॥

सोमो दातामृतं भागं चक्रधृग् रक्षकस्तथा ।

नैव जानन्ति तद् दैत्या दनुजा राक्षसास्तथा ॥ १०६.२६॥

विना राहुं महाप्राज्ञं सैंहिकेयं च सोमपम् ।

कामरूपधरो राहुर्मरुतां मध्यमाविशत् ॥ १०६.२७॥

मरुद्रूपं समास्थाय पानपात्रधरस्तथा ।

ज्ञात्वा दिवाकरो दैत्यं तं सोमाय न्यवेदयत् ॥ १०६.२८॥

तदा तद् अमृतं तस्मै दैत्यायादैत्यरूपिणे ।

दत्त्वा सोमं तदा सोमो विष्णवे तन् न्यवेदयत् ॥ १०६.२९॥

विष्णुः पीतामृतं दैत्यं चक्रेणोद्यम्य तच्छिरः ।

चिच्छेद तरसा वत्स तच्छिरस्त्वमरं त्वभूत् ॥ १०६.३०॥