अध्याय 101

ब्रह्मोवाच ।

पुरूरवसमाख्यातं तीर्थं वेदविदो विदुः ।

स्मरणाद् एव पापानां नाशनं किं तु दर्शनात् ॥ १०१.१॥

पुरूरवा ब्रह्मसदः प्राप्य तत्र सरस्वतीम् ।

यदृच्छया देवनदीं हसन्तीं ब्रह्मणोऽन्तिके ।

तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नामुर्वशीं प्राह भूपतिः ॥ १०१.२॥

राजोवाच ।

केयं रूपवती साध्वी स्थितेयं ब्रह्मणोऽन्तिके ।

सर्वासामुत्तमा योषिद् दीपयन्ती सभामिमाम् ॥ १०१.३॥

ब्रह्मोवाच ।

उर्वशी प्राह राजानमियं देवनदी शुभा ।

सरस्वती ब्रह्मसुता नित्यमेति च याति च ।

तच्छ्रुत्वा विस्मितो राजा आनयेमां ममान्तिकम् ॥ १०१.४॥

ब्रह्मोवाच ।

उर्वशी पुनरप्याह राजानं भूरिदक्षिणम् ॥ १०१.५॥

उर्वश्युवाच ।

आनीयते महाराज तस्याः सर्वं निवेद्य च ॥ १०१.६॥

ब्रह्मोवाच ।

ततस्तां प्राहिणोत् तत्र राजा प्रीत्या तदोर्वशीम् ।

सा गत्वा राजवचनं न्यवेदयद् अथोर्वशी ॥ १०१.७॥

सरस्वत्यपि तन् मेने उर्वश्या यन् निवेदितम् ।

सा तथेति प्रतिज्ञाय प्रायाद् यत्र पुरूरवाः ॥ १०१.८॥

सरस्वत्यास्ततस्तीरे स रेमे बहुलाः समाः ।

सरस्वान् अभवत् पुत्रो यस्य पुत्रो बृहद्रथः ॥ १०१.९॥

तां गच्छन्तीं नृपगृहं नित्यमेव सरस्वतीम् ।

सरस्वन्तं ततो लक्ष्म ज्ञात्वान्येषु तथा कृतम् ॥ १०१.१०॥

तस्यै ददावहं शापं भूया इति महानदी ।

मच्छापभीता वागीशा प्रागाद् देवीं च गौतमीम् ॥ १०१.११॥

कमण्डलुभवां पूतां मातरं लोकपावनीम् ।

तापत्रयोपशमनीमैहिकामुष्मिकप्रदाम् ॥ १०१.१२॥

सा गत्वा गौतमीं देवीं प्राह मच्छापमादितः ।

गङ्गापि मामुवाचेदं विशापां कर्तुमर्हसि ॥ १०१.१३॥

न युक्तं यत् सरस्वत्याः शापं त्वं दत्तवान् असि ।

स्त्रीणामेष स्वभावो वै पुंस्कामा योषितो यतः ॥ १०१.१४॥

स्वभावचपला ब्रह्मन् योषितः सकला अपि ।

त्वं कथं तु न जानीषे जगत्स्रष्टाम्बुजासन ॥ १०१.१५॥

विडम्बयति कं वा न कामो वापि स्वभावतः ।

ततो विशापमवदं दृश्यापि स्यात् सरस्वती ॥ १०१.१६॥

तस्माच्छापान् नदी मर्त्ये दृश्यादृश्या सरस्वती ।

यत्रैषा संगता देवी गङ्गायां शापविह्वला ॥ १०१.१७॥

तत्र प्रायान् नृपवरो धार्मिकः स पुरूरवाः ।

तपस्तप्त्वा समाराध्य देवं सिद्धेश्वरं हरम् ॥ १०१.१८॥

सर्वान् कामान् अथावाप गङ्गायाश्च प्रसादतः ।

ततः प्रभृति तत् तीर्थं पुरूरवसमुच्यते ॥ १०१.१९॥

सरस्वतीसंगमं च ब्रह्मतीर्थं तद् उच्यते ।

सिद्धेश्वरो यत्र देवः सर्वकामप्रदं तु तत् ॥ १०१.२०॥