अध्याय 100

ब्रह्मोवाच ।

सुपर्णासंगमं नाम काद्रवासंगमं तथा ।

महेश्वरो यत्र देवो गङ्गापुलिनमाश्रितः ॥ १००.१॥

अग्निकुण्डं च तत्रैव रौद्रं वैष्णवमेव च ।

सौरं सौम्यं तथा ब्राह्मं कौमारं वारुणं तथा ॥ १००.२॥

अप्सरा च नदी यत्र संगता गङ्गया तथा ।

तत्तीर्थस्मरणाद् एव कृतकृत्यो भवेन् नरः ॥ १००.३॥

सर्वपापप्रशमनं श‍ृणु यत्नेन नारद ।

इन्द्रेण हिंसिताः पूर्वं वालखिल्या महर्षयः ।

दत्तार्धतपसः सर्वे प्रोचुस्ते काश्यपं मुनिम् ॥ १००.४॥

वालखिल्या ऊचुः ।

पुत्रमुत्पादयानेन इन्द्रदर्पहरं शुभम् ।

तपसोऽर्धं तु दास्यामस्तथेत्याह मुनिस्तु तान् ॥ १००.५॥

सुपर्णायां ततो गर्भमादधे स प्रजापतिः ।

कद्र्वां चैव शनैर्ब्रह्मन् सर्पाणां सर्पमातरि ॥ १००.६॥

ते गर्भिण्यावुभे आह गन्तुकामः प्रजापतिः ।

अपराधो न च क्वापि कार्यो गमनमेव च ॥ १००.७॥

अन्यत्र गमनाच्छापो भविष्यति न संशयः ॥ १००.८॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्युक्त्वा स ययौ पत्न्यौ गते भर्तरि ते उभे ।

तदैव जग्मतुः सत्त्रम् ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ १००.९॥

ब्रह्मवृन्दसमाकीर्णं गङ्गातीरसमाश्रितम् ।

उन्मत्ते ते उभे नित्यं वयःसम्पत्तिगर्विते ॥ १००.१०॥

निवार्यमाणे बहुशो मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।

विकुर्वत्यौ तत्र सत्त्रे समानि च हवींषि च ॥ १००.११॥

योषितां दुर्विलसितं कः संवरितुमीश्वरः ।

ते दृष्ट्वा चुक्षुभुर्विप्रा अपमार्गरते उभे ॥ १००.१२॥

अपमार्गस्थिते यस्माद् आपगे हि भविष्यथः ।

सुपर्णा चैव कद्रूश्च नद्यौ ते सम्बभूवतुः ॥ १००.१३॥

स कदाचिद् गृहं प्रायात् कश्यपोऽथ प्रजापतिः ।

ऋषिभ्यस्तत्र वृत्तान्तं शापं ताभ्यां सविस्तरम् ॥ १००.१४॥

श्रुत्वा तु विस्मयाविष्टः किं करोमीत्यचिन्तयत् ।

ऋषिभ्यः कथयामास वालखिल्या इति श्रुताः ॥ १००.१५॥

त ऊचुः कश्यपं विप्रं गत्वा गङ्गां तु गौतमीम् ।

तत्र स्तुहि महेशानं पुनर्भार्ये भविष्यतः ॥ १००.१६॥

ब्रह्महत्याभयाद् एव यत्र देवो महेश्वरः ।

गङ्गामध्ये सदा ह्यास्ते मध्यमेश्वरसंज्ञया ॥ १००.१७॥

तथेत्युक्त्वा कश्यपोऽपि स्नात्वा गङ्गां जितव्रतः ।

तुष्टाव स्तवनैः पुण्यैर्देवदेवं महेश्वरम् ॥ १००.१८॥

कश्यप उवाच ।

लोकत्रयैकाधिपतेर्न यस्य ।

कुत्रापि वस्तुन्यभिमानलेशः ।

स सिद्धनाथोऽखिलविश्वकर्ता ।

भर्ता शिवाया भवतु प्रसन्नः ॥ १००.१९॥

तापत्रयोष्णद्युतितापितानाम् ।

इतस्ततो वै परिधावतां च ।

शरीरिणां स्थावरजङ्गमानाम् ।

त्वमेव दुःखव्यपनोददक्षः ॥ १००.२०॥

सत्त्वादियोगस्त्रिविधोऽपि यस्य ।

शक्रादिभिर्वक्तुमशक्य एव ।

विचित्रवृत्तिं परिचिन्त्य सोमम् ।

सुखी सदा दानपरो वरेण्यः ॥ १००.२१॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्यादिस्तुतिभिर्देवः स्तुतो गौरीपतिः शिवः ।

प्रसन्नो ह्यददाच्छम्भुः कश्यपाय वरान् बहून् ॥ १००.२२॥

भार्यार्थिनं तु तं प्राह स्यातां भार्ये उभे तु ते ।

नदीस्वरूपे पत्न्यौ ये गङ्गां प्राप्य सरिद्वराम् ॥ १००.२३॥

तत्संगमनमात्रेण ताभ्यां भूयात् स्वकं वपुः ।

ते गर्भिण्यौ पुनर्जाते गङ्गायाश्च प्रसादतः ॥ १००.२४॥

ततः प्रजापतिः प्रीतो भार्ये प्राप्य महामनाः ।

आह्वयामास तान् विप्रान् गौतमीतीरमाश्रितान् ॥ १००.२५॥

सीमन्तोन्नयनं चक्रे ताभ्यां प्रीतः प्रजापतिः ।

ब्राह्मणान् पूजयामास विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १००.२६॥

भुक्तवत्स्वथ विप्रेषु कश्यपस्याथ मन्दिरे ।

भर्तृसमीपोपविष्टा कद्रूर्विप्रान् निरीक्ष्य च ॥ १००.२७॥

ततः कद्रूरृषीन् अक्ष्णा प्राहसत् ते च चुक्षुभुः ।

येनाक्ष्णा हसिता पापे भज्यतां तेऽक्षि पापवत् ॥ १००.२८॥

काणाभवत् ततः कद्रूः सर्पमातेति योच्यते ।

ततः प्रसादयामास कश्यपो भगवान् ऋषीन् ॥ १००.२९॥

ततः प्रसन्नास्ते प्रोचुर्गौतमी सरितां वरा ।

अपराधसहस्रेभ्यो रक्षिष्यति च सेवनात् ॥ १००.३०॥