अध्याय 10

लोमहर्षण उवाच ।

बुधस्य तु मुनिश्रेष्ठा विद्वान् पुत्रः पुरूरवाः ।

तेजस्वी दानशीलश्च यज्वा विपुलदक्षिणः ॥ १०.१॥

ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर्युधि दुर्दमः ।

आहर्ता चाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च महीपतिः ॥ १०.२॥

सत्यवादी पुण्यमतिः सम्यक्संवृतमैथुनः ।

अतीव त्रिषु लोकेषु यशसाप्रतिमः सदा ॥ १०.३॥

तं ब्रह्मवादिनं शान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम् ।

उर्वशी वरयामास हित्वा मानं यशस्विनी ॥ १०.४॥

तया सहावसद् राजा दश वर्षाणि पञ्च च ।

षट् पञ्च सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च भो द्विजाः ॥ १०.५॥

वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे ।

अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे ॥ १०.६॥

उत्तरान् स कुरून् प्राप्य मनोरमफलद्रुमान् ।

गन्धमादनपादेषु मेरुश‍ृङ्गे तथोत्तरे ॥ १०.७॥

एतेषु वनमुख्येषु सुरैराचरितेषु च ।

उर्वश्या सहितो राजा रेमे परमया मुदा ॥ १०.८॥

देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिरभिष्टुते ।

राज्यं स कारयामास प्रयागे पृथिवीपतिः ॥ १०.९॥

एवम्प्रभावो राजासीद् ऐलस्तु नरसत्तमः ।

उत्तरे जाह्नवीतीरे प्रतिष्ठाने महायशाः ॥ १०.१०॥

लोमहर्षण उवाच ।

ऐलपुत्रा बभूवुस्ते सप्त देवसुतोपमाः ।

गन्धर्वलोके विदिता आयुर्धीमान् अमावसुः ॥ १०.११॥

विश्वायुश्चैव धर्मात्मा श्रुतायुश्च तथापरः ।

दृढायुश्च वनायुश्च बह्वायुश्चोर्वशीसुताः ॥ १०.१२॥

अमावसोस्तु दायादो भीमो राजाथ राजराट् ।

श्रीमान् भीमस्य दायादो राजासीत् काञ्चनप्रभः ॥ १०.१३॥

विद्वांस्तु काञ्चनस्यापि सुहोत्रोऽभून् महाबलः ।

सुहोत्रस्याभवज्जह्नुः केशिन्या गर्भसम्भवः ॥ १०.१४॥

आजह्रे यो महत् सत्त्रं सर्पमेधं महामखम् ।

पतिलोभेन यं गङ्गा पतित्वेन ससार ह ॥ १०.१५॥

नेच्छतः प्लावयामास तस्य गङ्गा तदा सदः ।

स तया प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः ॥ १०.१६॥

सौहोत्रिरशपद् गङ्गां क्रुद्धो राजा द्विजोत्तमाः ।

एष ते विफलं यत्नं पिबन्न् अम्भः करोम्यहम् ॥ १०.१७॥

अस्य गङ्गेऽवलेपस्य सद्यः फलमवाप्नुहि ।

जह्नुराजर्षिणा पीतां गङ्गां दृष्ट्वा महर्षयः ॥ १०.१८॥

उपनिन्युर्महाभागां दुहितृत्वेन जाह्नवीम् ।

युवनाश्वस्य पुत्रीं तु कावेरीं जह्नुरावहत् ॥ १०.१९॥

युवनाश्वस्य शापेन गङ्गार्धेन विनिर्गता ।

कावेरीं सरितां श्रेष्ठां जह्नोर्भार्यामनिन्दिताम् ॥ १०.२०॥

जह्नुस्तु दयितं पुत्रं सुनद्यं नाम धार्मिकम् ।

कावेर्यां जनयामास अजकस्तस्य चात्मजः ॥ १०.२१॥

अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महीपतिः ।

बभूव मृगयाशीलः कुशस्तस्यात्मजोऽभवत् ॥ १०.२२॥

कुशपुत्रा बभूवुर्हि चत्वारो देववर्चसः ।

कुशिकः कुशनाभश्च कुशाम्बो मूर्तिमांस्तथा ॥ १०.२३॥

बल्लवैः सह संवृद्धो राजा वनचरः सदा ।

कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रमिन्द्रसमं प्रभुः ॥ १०.२४॥

लभेयमिति तं शक्रस्त्रासाद् अभ्येत्य जज्ञिवान् ।

पूर्णे वर्षसहस्रे वै ततः शक्रो ह्यपश्यत ॥ १०.२५॥

अत्युग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरंदरः ।

समर्थः पुत्रजनने स्वयमेवास्य शाश्वतः ॥ १०.२६॥

पुत्रार्थं कल्पयामास देवेन्द्रः सुरसत्तमः ।

स गाधिरभवद् राजा मघवान् कौशिकः स्वयम् ॥ १०.२७॥

पौरा यस्याभवद् भार्या गाधिस्तस्यामजायत ।

गाधेः कन्या महाभागा नाम्ना सत्यवती शुभा ॥ १०.२८॥

तां गाधिः काव्यपुत्राय ऋचीकाय ददौ प्रभुः ।

तस्याः प्रीतः स वै भर्ता भार्गवो भृगुनन्दनः ॥ १०.२९॥

पुत्रार्थं साधयामास चरुं गाधेस्तथैव च ।

उवाचाहूय तां भार्याम् ऋचीको भार्गवस्तदा ॥ १०.३०॥