Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4

Containing 56 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 1

राजोवाच ।

देवासुरनृणां सर्गो नागानां मृगपक्षिणाम् ।

सामासिकस्त्वया प्रोक्तो यस्तु स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ १॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 2

तस्यैव व्यासमिच्छामि ज्ञातुं ते भगवन् यथा ।

अनुसर्गं यया शक्त्या ससर्ज भगवान् परः ॥ २॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 3

सूत उवाच ।

इति सम्प्रश्नमाकर्ण्य राजर्षेर्बादरायणिः ।

प्रतिनन्द्य महायोगी जगाद मुनिसत्तमाः ॥ ३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 4

श्रीशुक उवाच ।

यदा प्रचेतसः पुत्रा दश प्राचीनबर्हिषः ।

अन्तःसमुद्रादुन्मग्ना ददृशुर्गां द्रुमैर्वृताम् ॥ ४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 4

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां षष्ठस्कन्धे चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 5

द्रुमेभ्यः क्रुध्यमानास्ते तपोदीपितमन्यवः ।

मुखतो वायुमग्निं च ससृजुस्तद्दिधक्षया ॥ ५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 6

ताभ्यां निर्दह्यमानांस्तानुपलभ्य कुरूद्वह ।

राजोवाच महान् सोमो मन्युं प्रशमयन्निव ॥ ६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 7

न द्रुमेभ्यो महाभागा दीनेभ्यो द्रोग्धुमर्हथ ।

विवर्धयिषवो यूयं प्रजानां पतयः स्मृताः ॥ ७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 8

अहो प्रजापतिपतिर्भगवान् हरिरव्ययः ।

वनस्पतीनोषधीश्च ससर्जोर्जमिषं विभुः ॥ ८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 9

अन्नं चराणामचरा ह्यपदः पादचारिणाम् ।

अहस्ता हस्तयुक्तानां द्विपदां च चतुष्पदः ॥ ९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 10

यूयं च पित्रान्वादिष्टा देवदेवेन चानघाः ।

प्रजासर्गाय हि कथं वृक्षान् निर्दग्धुमर्हथ ॥ १०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 11

आतिष्ठत सतां मार्गं कोपं यच्छत दीपितम् ।

पित्रा पितामहेनापि जुष्टं वः प्रपितामहैः ॥ ११॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 12

तोकानां पितरौ बन्धू दृशः पक्ष्म स्त्रियाः पतिः ।

पतिः प्रजानां भिक्षूणां गृह्यज्ञानां बुधः सुहृत् ॥ १२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 13

अन्तर्देहेषु भूतानामात्माऽऽस्ते हरिरीश्वरः ।

सर्वं तद्धिष्ण्यमीक्षध्वमेवं वस्तोषितो ह्यसौ ॥ १३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 14

यः समुत्पतितं देह आकाशान्मन्युमुल्बणम् ।

आत्मजिज्ञासया यच्छेत्स गुणानतिवर्तते ॥ १४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 15

अलं दग्धैर्द्रुमैर्दीनैः खिलानां शिवमस्तु वः ।

वार्क्षी ह्येषा वरा कन्या पत्नीत्वे प्रतिगृह्यताम् ॥ १५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 16

इत्यामन्त्र्य वरारोहां कन्यामाप्सरसीं नृप ।

सोमो राजा ययौ दत्त्वा ते धर्मेणोपयेमिरे ॥ १६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 17

तेभ्यस्तस्यां समभवद्दक्षः प्राचेतसः किल ।

यस्य प्रजाविसर्गेण लोका आपूरितास्त्रयः ॥ १७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 18

यथा ससर्ज भूतानि दक्षो दुहितृवत्सलः ।

रेतसा मनसा चैव तन्ममावहितः श‍ृणु ॥ १८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 19

मनसैवासृजत्पूर्वं प्रजापतिरिमाः प्रजाः ।

देवासुरमनुष्यादीन् नभःस्थलजलौकसः ॥ १९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 20

तमबृंहितमालोक्य प्रजासर्गं प्रजापतिः ।

विन्ध्यपादानुपव्रज्य सोऽचरद्दुष्करं तपः ॥ २०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 21

तत्राघमर्षणं नाम तीर्थं पापहरं परम् ।

उपस्पृश्यानुसवनं तपसातोषयद्धरिम् ॥ २१॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 22

अस्तौषीद्धंसगुह्येन भगवन्तमधोक्षजम् ।

तुभ्यं तदभिधास्यामि कस्यातुष्यद्यथा हरिः ॥ २२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 23

प्रजापतिरुवाच ।

नमः परायावितथानुभूतये गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।

अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभि- र्निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ २३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 24

न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युः सखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।

गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टे- स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 25

देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।

सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 26

यदोपरामो मनसो नामरूप- रूपस्य दृष्टस्मृतिसम्प्रमोषात् ।

य ईयते केवलया स्वसंस्थया हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 27

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।

वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 28

स वै ममाशेषविशेषमाया- निषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।

स सर्वनामा स च विश्वरूपः प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ६, अध्याय 4, Verse 29

यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं धियाक्षभिर्वा मनसोऽत यस्य ।

मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्त- त्स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ २९॥