स्कन्ध १२, अध्याय 6

सूत उवाच ।

एतन्निशम्य मुनिनाभिहितं परीक्षिद्- व्यासात्मजेन निखिलात्मदृशा समेन ।

तत्पादमूलमुपसृत्य नतेन मूर्ध्ना बद्धाञ्जलिस्तमिदमाह स विष्णुरातः ॥ १॥

राजोवाच ।

सिद्धोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि भवता करुणात्मना ।

श्रावितो यच्च मे साक्षादनादिनिधनो हरिः ॥ २॥

नात्यद्भुतमहं मन्ये महतामच्युतात्मनाम् ।

अज्ञेषु तापतप्तेषु भूतेषु यदनुग्रहः ॥ ३॥

पुराणसंहितामेतामश्रौष्म भवतो वयम् ।

यस्यां खलूत्तमश्लोको भगवाननुवर्ण्यते ॥ ४॥

भगवंस्तक्षकादिभ्यो मृत्युभ्यो न बिभेम्यहम् ।

प्रविष्टो ब्रह्मनिर्वाणमभयं दर्शितं त्वया ॥ ५॥

अनुजानीहि मां ब्रह्मन् वाचं यच्छाम्यधोक्षजे ।

मुक्तकामाशयं चेतः प्रवेश्य विसृजाम्यसून् ॥ ६॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे वेदशाखाप्रणयनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥ ६॥

अज्ञानं च निरस्तं मे ज्ञानविज्ञाननिष्ठया ।

भवता दर्शितं क्षेमं परं भगवतः पदम् ॥ ७॥

सूत उवाच ।

इत्युक्तस्तमनुज्ञाप्य भगवान् बादरायणिः ।

जगाम भिक्षुभिः साकं नरदेवेन पूजितः ॥ ८॥

परीक्षिदपि राजर्षिरात्मन्यात्मानमात्मना ।

समाधाय परं दध्यावस्पन्दासुर्यथा तरुः ॥ ९॥

प्राक्कूले बर्हिष्यासीनो गङ्गाकूल उदङ्मुखः ।

ब्रह्मभूतो महायोगी निःसङ्गश्छिन्नसंशयः ॥ १०॥

तक्षकः प्रहितो विप्राः क्रुद्धेन द्विजसूनुना ।

हन्तुकामो नृपं गच्छन् ददर्श पथि कश्यपम् ॥ ११॥

तं तर्पयित्वा द्रविणैर्निवर्त्य विषहारिणम् ।

द्विजरूपप्रतिच्छन्नः कामरूपोऽदशन्नृपम् ॥ १२॥

ब्रह्मभूतस्य राजर्षेर्देहोऽहिगरलाग्निना ।

बभूव भस्मसात्सद्यः पश्यतां सर्वदेहिनाम् ॥ १३॥

हाहाकारो महानासीद्भुवि खे दिक्षु सर्वतः ।

विस्मिता ह्यभवन् सर्वे देवासुरनरादयः ॥ १४॥

देवदुन्दुभयो नेदुर्गन्धर्वाप्सरसो जगुः ।

ववृषुः पुष्पवर्षाणि विबुधाः साधुवादिनः ॥ १५॥

जनमेजयः स्वपितरं श्रुत्वा तक्षकभक्षितम् ।

यथा जुहाव सङ्क्रुद्धो नागान् सत्रे सह द्विजैः ॥ १६॥

सर्पसत्रे समिद्धाग्नौ दह्यमानान् महोरगान् ।

दृष्ट्वेन्द्रं भयसंविग्नस्तक्षकः शरणं ययौ ॥ १७॥

अपश्यंस्तक्षकं तत्र राजा पारीक्षितो द्विजान् ।

उवाच तक्षकः कस्मान्न दह्येतोरगाधमः ॥ १८॥

तं गोपायति राजेन्द्र शक्रः शरणमागतम् ।

तेन संस्तम्भितः सर्पस्तस्मान्नाग्नौ पतत्यसौ ॥ १९॥

पारीक्षित इति श्रुत्वा प्राहर्त्विज उदारधीः ।

सहेन्द्रस्तक्षको विप्रा नाग्नौ किमिति पात्यते ॥ २०॥

तच्छ्रुत्वाऽऽजुहुवुर्विप्राः सहेन्द्रं तक्षकं मखे ।

तक्षकाशु पतस्वेह सहेन्द्रेण मरुत्वता ॥ २१॥

इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानादिन्द्रः प्रचालितः ।

बभूव सम्भ्रान्तमतिः सविमानः सतक्षकः ॥ २२॥

तं पतन्तं विमानेन सह तक्षकमम्बरात् ।

विलोक्याङ्गिरसः प्राह राजानं तं बृहस्पतिः ॥ २३॥

नैष त्वया मनुष्येन्द्र वधमर्हति सर्पराट् ।

अनेन पीतममृतमथ वा अजरामरः ॥ २४॥

जीवितं मरणं जन्तोर्गतिः स्वेनैव कर्मणा ।

राजंस्ततोऽन्यो नास्त्यस्य प्रदाता सुखदुःखयोः ॥ २५॥

सर्पचौराग्निविद्युद्भ्यः क्षुत्तृट्व्याध्यादिभिर्नृप ।

पञ्चत्वमृच्छते जन्तुर्भुङ्क्त आरब्धकर्म तत् ॥ २६॥

तस्मात्सत्रमिदं राजन् संस्थीयेताभिचारिकम् ।

सर्पा अनागसो दग्धा जनैर्दिष्टं हि भुज्यते ॥ २७॥

सूत उवाच ।

इत्युक्तः स तथेत्याह महर्षेर्मानयन् वचः ।

सर्पसत्रादुपरतः पूजयामास वाक्पतिम् ॥ २८॥

सैषा विष्णोर्महामायाबाध्ययालक्षणा यया ।

मुह्यन्त्यस्यैवात्मभूता भूतेषु गुणवृत्तिभिः ॥ २९॥