Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25

Containing 38 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 1

श्रीभगवानुवाच ।

गुणानामसमिश्राणां पुमान् येन यथा भवेत् ।

तन्मे पुरुषवर्येदमुपधारय शंसतः ॥ १॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 2

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तपः सत्यं दया स्मृतिः ।

तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादिः स्वनिर्वृतिः ॥ २॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 3

काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् ।

मदोत्साहो यशः प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यमः ॥ ३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 4

क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भः क्लमः कलिः ।

शोकमोहौ विषादार्ती निद्राऽऽशा भीरनुद्यमः ॥ ४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 5

सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वशः ।

वृत्तयो वर्णितप्रायाः सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 6

सन्निपातस्त्वहमिति ममेत्युद्धव या मतिः ।

व्यवहारः सन्निपातो मनो मात्रेन्द्रियासुभिः ॥ ६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 7

धर्मे चार्थे च कामे च यदासौ परिनिष्ठितः ।

गुणानां सन्निकर्षोऽयं श्रद्धारतिधनावहः ॥ ७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 8

प्रवृत्तिलक्षणे निष्ठा पुमान् यर्हि गृहाश्रमे ।

स्वधर्मे चानुतिष्ठेत गुणानां समितिर्हि सा ॥ ८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 9

पुरुषं सत्त्वसंयुक्तमनुमीयाच्छमादिभिः ।

कामादिभी रजोयुक्तं क्रोधाद्यैस्तमसा युतम् ॥ ९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 10

यदा भजति मां भक्त्या निरपेक्षः स्वकर्मभिः ।

तं सत्त्वप्रकृतिं विद्यात्पुरुषं स्त्रियमेव वा ॥ १०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 11

यदा आशिष आशास्य मां भजेत स्वकर्मभिः ।

तं रजःप्रकृतिं विद्याद्धिंसामाशास्य तामसम् ॥ ११॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 12

सत्त्वं रजस्तम इति गुणा जीवस्य नैव मे ।

चित्तजा यैस्तु भूतानां सज्जमानो निबध्यते ॥ १२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 13

यदेतरौ जयेत्सत्त्वं भास्वरं विशदं शिवम् ।

तदा सुखेन युज्येत धर्मज्ञानादिभिः पुमान् ॥ १३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 14

यदा जयेत्तमः सत्त्वं रजः सङ्गं भिदा चलम् ।

तदा दुःखेन युज्येत कर्मणा यशसा श्रिया ॥ १४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 15

यदा जयेद्रजः सत्त्वं तमो मूढं लयं जडम् ।

युज्येत शोकमोहाभ्यां निद्रया हिंसयाऽऽशया ॥ १५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 16

यदा चित्तं प्रसीदेत इन्द्रियाणां च निर्वृतिः ।

देहेऽभयं मनोऽसङ्गं तत्सत्त्वं विद्धि मत्पदम् ॥ १६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 17

विकुर्वन् क्रियया चाधीरनिवृत्तिश्च चेतसाम् ।

गात्रास्वास्थ्यं मनोभ्रान्तं रज एतैर्निशामय ॥ १७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 18

सीदच्चित्तं विलीयेत चेतसो ग्रहणेऽक्षमम् ।

मनो नष्टं तमो ग्लानिस्तमस्तदुपधारय ॥ १८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 19

एधमाने गुणे सत्त्वे देवानां बलमेधते ।

असुराणां च रजसि तमस्युद्धव रक्षसाम् ॥ १९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 20

सत्त्वाज्जागरणं विद्याद्रजसा स्वप्नमादिशेत् ।

प्रस्वापं तमसा जन्तोस्तुरीयं त्रिषु सन्ततम् ॥ २०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 21

उपर्युपरि गच्छन्ति सत्त्वेन ब्राह्मणा जनाः ।

तमसाधोऽध आमुख्याद्रजसान्तरचारिणः ॥ २१॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 22

सत्त्वे प्रलीनाः स्वर्यान्ति नरलोकं रजोलयाः ।

तमोलयास्तु निरयं यान्ति मामेव निर्गुणाः ॥ २२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 23

मदर्पणं निष्फलं वा सात्त्विकं निजकर्म तत् ।

राजसं फलसङ्कल्पं हिंसाप्रायादि तामसम् ॥ २३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 24

कैवल्यं सात्त्विकं ज्ञानं रजो वैकल्पिकं च यत् ।

प्राकृतं तामसं ज्ञानं मन्निष्ठं निर्गुणं स्मृतम् ॥ २४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 25

वनं तु सात्त्विको वासो ग्रामो राजस उच्यते ।

तामसं द्यूतसदनं मन्निकेतं तु निर्गुणम् ॥ २५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 25

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां एकादशस्कन्धे पञ्चविंशोऽध्यायः ॥ २५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 26

सात्त्विकः कारकोऽसङ्गी रागान्धो राजसः स्मृतः ।

तामसः स्मृतिविभ्रष्टो निर्गुणो मदपाश्रयः ॥ २६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 27

सात्त्विक्याध्यात्मिकी श्रद्धा कर्मश्रद्धा तु राजसी ।

तामस्यधर्मे या श्रद्धा मत्सेवायां तु निर्गुणा ॥ २७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 28

पथ्यं पूतमनायस्तमाहार्यं सात्त्विकं स्मृतम् ।

राजसं चेन्द्रियप्रेष्ठं तामसं चार्तिदा शुचि ॥ २८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध ११, अध्याय 25, Verse 29

सात्त्विकं सुखमात्मोत्थं विषयोत्थं तु राजसम् ।

तामसं मोहदैन्योत्थं निर्गुणं मदपाश्रयम् ॥ २९॥