स्कन्ध ९, अध्याय 1

राजोवाच ।

मन्वन्तराणि सर्वाणि त्वयोक्तानि श्रुतानि मे ।

वीर्याण्यनन्तवीर्यस्य हरेस्तत्र कृतानि च ॥ १॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां नवमस्कन्धे इलोपाख्याने प्रथमोऽध्यायः ॥ १॥

योऽसौ सत्यव्रतो नाम राजर्षिर्द्रविडेश्वरः ।

ज्ञानं योऽतीतकल्पान्ते लेभे पुरुषसेवया ॥ २॥

स वै विवस्वतः पुत्रो मनुरासीदिति श्रुतम् ।

त्वत्तस्तस्य सुताश्चोक्ता इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपाः ॥ ३॥

तेषां वंशं पृथग्ब्रह्मन् वंश्यानुचरितानि च ।

कीर्तयस्व महाभाग नित्यं शुश्रूषतां हि नः ॥ ४॥

ये भूता ये भविष्याश्च भवन्त्यद्यतनाश्च ये ।

तेषां नः पुण्यकीर्तीनां सर्वेषां वद विक्रमान् ॥ ५॥

सूत उवाच ।

एवं परीक्षिता राज्ञा सदसि ब्रह्मवादिनाम् ।

पृष्टः प्रोवाच भगवाञ्छुकः परमधर्मवित् ॥ ६॥

श्रीशुक उवाच ।

श्रूयतां मानवो वंशः प्राचुर्येण परन्तप ।

न शक्यते विस्तरतो वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ ७॥

परावरेषां भूतानामात्मा यः पुरुषः परः ।

स एवासीदिदं विश्वं कल्पान्तेऽन्यन्न किञ्चन ॥ ८॥

तस्य नाभेः समभवत्पद्मकोशो हिरण्मयः ।

तस्मिन् जज्ञे महाराज स्वयम्भूश्चतुराननः ॥ ९॥

मरीचिर्मनसस्तस्य जज्ञे तस्यापि कश्यपः ।

दाक्षायण्यां ततोऽदित्यां विवस्वानभवत्सुतः ॥ १०॥

ततो मनुः श्राद्धदेवः संज्ञायामास भारत ।

श्रद्धायां जनयामास दश पुत्रान् स आत्मवान् ॥ ११॥

इक्ष्वाकुनृगशर्यातिदिष्टधृष्टकरूषकान् ।

नरिष्यन्तं पृषध्रं च नभगं च कविं विभुः ॥ १२॥

अप्रजस्य मनोः पूर्वं वसिष्ठो भगवान् किल ।

मित्रावरुणयोरिष्टिं प्रजार्थमकरोत्प्रभुः ॥ १३॥

तत्र श्रद्धा मनोः पत्नी होतारं समयाचत ।

दुहित्रर्थमुपागम्य प्रणिपत्य पयोव्रता ॥ १४॥

प्रेषितोऽध्वर्युणा होता ध्यायंस्तत्सुसमाहितः ।

हविषि व्यचरत्तेन वषट्कारं गृणन् द्विजः ॥ १५॥

होतुस्तद्व्यभिचारेण कन्येला नाम साभवत् ।

तां विलोक्य मनुः प्राह नातिहृष्टमना गुरुम् ॥ १६॥

भगवन् किमिदं जातं कर्म वो ब्रह्मवादिनाम् ।

विपर्ययमहो कष्टं मैवं स्याद्ब्रह्मविक्रिया ॥ १७॥

यूयं मन्त्रविदो युक्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः ।

कुतः सङ्कल्पवैषम्यमनृतं विबुधेष्विव ॥ १८॥

तन्निशम्य वचस्तस्य भगवान् प्रपितामहः ।

होतुर्व्यतिक्रमं ज्ञात्वा बभाषे रविनन्दनम् ॥ १९॥

एतत्सङ्कल्पवैषम्यं होतुस्ते व्यभिचारतः ।

तथापि साधयिष्ये ते सुप्रजास्त्वं स्वतेजसा ॥ २०॥

एवं व्यवसितो राजन् भगवान् स महायशाः ।

अस्तौषीदादिपुरुषमिलायाः पुंस्त्वकाम्यया ॥ २१॥

तस्मै कामवरं तुष्टो भगवान् हरिरीश्वरः ।

ददाविलाभवत्तेन सुद्युम्नः पुरुषर्षभः ॥ २२॥

स एकदा महाराज विचरन् मृगयां वने ।

वृतः कतिपयामात्यैरश्वमारुह्य सैन्धवम् ॥ २३॥

प्रगृह्य रुचिरं चापं शरांश्च परमाद्भुतान् ।

दंशितोऽनुमृगं वीरो जगाम दिशमुत्तराम् ॥ २४॥

स कुमारो वनं मेरोरधस्तात्प्रविवेश ह ।

यत्रास्ते भगवान् शर्वो रममाणः सहोमया ॥ २५॥

तस्मिन् प्रविष्ट एवासौ सुद्युम्नः परवीरहा ।

अपश्यत्स्त्रियमात्मानमश्वं च वडवां नृप ॥ २६॥

तथा तदनुगाः सर्वे आत्मलिङ्गविपर्ययम् ।

दृष्ट्वा विमनसोऽभूवन् वीक्षमाणाः परस्परम् ॥ २७॥

राजोवाच ।

कथमेवङ्गुणो देशः केन वा भगवन् कृतः ।

प्रश्नमेनं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः ॥ २८॥

श्रीशुक उवाच ।

एकदा गिरिशं द्रष्टुमृषयस्तत्र सुव्रताः ।

दिशो वितिमिराभासाः कुर्वन्तः समुपागमन् ॥ २९॥