Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2

Containing 39 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 1

श्रीशुक उवाच ।

एवं पुरा धारणयाऽऽत्मयोनि- र्नष्टां स्मृतिं प्रत्यवरुध्य तुष्टात् ।

तथा ससर्जेदममोघदृष्टि- र्यथाप्ययात्प्राग्व्यवसायबुद्धिः ॥ १॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 2

शाब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थैः ।

परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयानः ॥ २॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 2

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां द्वितीयस्कन्धे पुरुषसंस्थावर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥ २॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 3

अतः कविर्नामसु यावदर्थः स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धिः ।

सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्र परिश्रमं तत्र समीक्षमाणः ॥ ३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 4

सत्यां क्षितौ किं कशिपोः प्रयासै- र्बाहौ स्वसिद्धे ह्युपबर्हणैः किम् ।

सत्यञ्जलौ किं पुरुधान्नपात्र्या दिग्वल्कलादौ सति किं दुकूलैः ॥ ४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 5

चीराणि किं पथि न सन्ति दिशन्ति भिक्षां नैवाङ्घ्रिपाः परभृतः सरितोऽप्यशुष्यन् ।

रुद्धा गुहाः किमजितोऽवति नोपसन्नान् कस्माद्भजन्ति कवयो धनदुर्मदान्धान् ॥ ५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 6

एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्मा प्रियोऽर्थो भगवाननन्तः ।

तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 7

कस्तां त्वनादृत्य परानुचिन्ता- मृते पशूनसतीं नाम युञ्ज्यात् ।

पश्यन् जनं पतितं वैतरण्यां स्वकर्मजान् परितापाञ्जुषाणम् ॥ ७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 8

केचित्स्वदेहान्तर्हृदयावकाशे प्रादेशमात्रं पुरुषं वसन्तम् ।

चतुर्भुजं कञ्जरथाङ्गशङ्ख- गदाधरं धारणया स्मरन्ति ॥ ८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 9

प्रसन्नवक्त्रं नलिनायतेक्षणं कदम्बकिञ्जल्कपिशङ्गवाससम् ।

लसन्महारत्नहिरण्मयाङ्गदं स्फुरन्महारत्नकिरीटकुण्डलम् ॥ ९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 10

उन्निद्रहृत्पङ्कजकर्णिकालये योगेश्वरास्थापितपादपल्लवम् ।

श्रीलक्ष्मणं कौस्तुभरत्नकन्धर- मम्लानलक्ष्म्या वनमालयाऽऽचितम् ॥ १०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 11

विभूषितं मेखलयाङ्गुलीयकै- र्महाधनैर्नूपुरकङ्कणादिभिः ।

स्निग्धामलाकुञ्चितनीलकुन्तलै- र्विरोचमानाननहासपेशलम् ॥ ११॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 12

अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लस- द्भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् ।

ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयावतिष्ठते ॥ १२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 13

एकैकशोऽङ्गानि धियानुभावयेत्- पादादि यावद्धसितं गदाभृतः ।

जितं जितं स्थानमपोह्य धारयेत् परं परं शुद्ध्यति धीर्यथा यथा ॥ १३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 14

यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोगः ।

तावत्स्थवीयः पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयतः स्मरेत ॥ १४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 15

स्थिरं सुखं चासनमास्थितो यति- र्यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् ।

काले च देशे च मनो न सज्जयेत् प्राणान् नियच्छेन्मनसा जितासुः ॥ १५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 16

मनः स्वबुध्यामलया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत्तमात्मनि ।

आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 17

न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे ।

न यत्र सत्त्वं न रजस्तमश्च न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 18

परं पदं वैष्णवमामनन्ति तद्- यन्नेति नेतीत्यतदुत्सिसृक्षवः ।

विसृज्य दौरात्म्यमनन्यसौहृदा हृदोपगुह्यार्हपदं पदे पदे ॥ १८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 19

इत्थं मुनिस्तूपरमेद्व्यवस्थितो विज्ञानदृग्वीर्यसुरन्धिताशयः ।

स्वपार्ष्णिनाऽऽपीड्य गुदं ततोऽनिलं स्थानेषु षट्सून्नमयेज्जितक्लमः ॥ १९॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 20

नाभ्यां स्थितं हृद्यधिरोप्यतस्मा- दुदानगत्योरसि तं नयेन्मुनिः ।

ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत ॥ २०॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 21

तस्माद्भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत निरुद्धसप्तायतनोऽनपेक्षः ।

स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठदृष्टि- र्निर्भिद्य मूर्धन् विसृजेत्परं गतः ॥ २१॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 22

यदि प्रयास्यन् नृप पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद्विहारम् ।

अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २२॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 23

योगेश्वराणां गतिमाहुरन्त- र्बहिस्त्रिलोक्याः पवनान्तरात्मनाम् ।

न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २३॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 24

वैश्वानरं याति विहायसा गतः सुषुम्णया ब्रह्मपथेन शोचिषा ।

विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात् प्रयाति चक्रं नृप शैशुमारम् ॥ २४॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 25

तद्विश्वनाभिं त्वतिवर्त्य विष्णो- रणीयसा विरजेनात्मनैकः ।

नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद्विबुधा रमन्ते ॥ २५॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 26

अथो अनन्तस्य मुखानलेन दन्दह्यमानं स निरीक्ष्य विश्वम् ।

निर्याति सिद्धेश्वरजुष्टधिष्ण्यं यद्द्वैपरार्ध्यं तदु पारमेष्ठ्यम् ॥ २६॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 27

न यत्र शोको न जरा न मृत्यु- र्नार्तिर्नचोद्वेग ऋते कुतश्चित् ।

यच्चित्ततोऽदः कृपयानिदंविदां दुरन्तदुःखप्रभवानुदर्शनात् ॥ २७॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 28

ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय- स्तेनात्मनापोऽनलमूर्तिरत्वरन् ।

ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ २८॥

Bhagavata Purana

स्कन्ध २, अध्याय 2, Verse 29

घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं रूपं च दृष्ट्या श्वसनं त्वचैव ।

श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणत्वं प्राणेन चाकूतिमुपैति योगी ॥ २९॥