Complete Upanishad

अन्नपूर्णोपनिषत्

सर्वापह्नवसंसिद्धब्रह्ममात्रतयोज्ज्वलम् ।

त्रैपदं श्रीरामतत्त्वं स्वमात्रमिति भावये ॥

ॐ भद्रं कर्णेभिः श‍ृणुयाम देवाः ॥

भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥

स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाꣳसस्तनूभिः ॥

व्यशेम देवहितं यदायुः ॥

स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः ॥

स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ॥

स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः ॥

स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

हरिः ॐ निदाघो नाम योगीन्द्र ऋभुं ब्रह्मविदां वरम् ।

प्रणम्य दण्डवद्भूमावुत्थाय स पुनर्मुनिः

आत्मतत्त्वमनुब्रूहीत्येवं पप्रच्छ सादरम् ।

कयोपासनया ब्रह्मन्नीदृशं प्राप्तवानसि

तां मे ब्रूहि महाविद्यां मोक्षसाम्राज्यदायिनीम् ।

निदाघ त्वं कृतार्थोऽसि श‍ृणु विद्यां सनातनीम्

यस्या विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भविष्यसि ।

मूलश‍ृङ्गाटमध्यस्था बिन्दुनादकलाश्रया

नित्यानन्दा निराधारा विख्याता विलसत्कचा ।

विष्टपेशी महालक्ष्मीः कामस्तारो नतिस्तथा

भगवत्यन्नपूर्णेति ममाभिलषितं ततः ।

अन्नं देहि ततः स्वाहा मन्त्रसारेति विश्रुता

सप्तविंशति वर्णात्मा योगिनीगणसेविता

ऐं ह्रीं सौं श्रीं क्लीमोन्नमो भगवत्यन्नपूर्णे

ममाभिलषितमन्नं देहि स्वाहा ।

इति पित्रोपदिष्टोऽस्मि तदादिनियमः स्थितः ।

कृतवान्स्वाश्रमाचारो मन्त्रानुष्ठानमन्वहम्

एवं गते बहुदिने प्रादुरासीन्ममाग्रतः ।

अन्नपूर्णा विशालाक्षी स्मयमानमुखाम्बुजा

तां दृष्ट्वा दण्डवद्भूमौ नत्वा प्राञ्जलिरास्थितः ।

अहो वत्स कृतार्थोऽसि वरं वरय मा चिरम्

एवमुक्तो विशालाक्ष्या मयोक्तं मुनिपुङ्गव ।

आत्मतत्त्वं मनसि मे प्रादुर्भवतु पार्वति

तथैवास्थिति मामुक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ।

तदा मे मतिरुत्पन्ना जगद्वैचित्र्यदर्शनात्

भ्रमः पञ्चविधो भाति तदेवेह समुच्यते ।

जीवेश्वरौ भिन्नरूपाविति प्राथमिको भ्रमः

आत्मनिष्ठं कर्तृगुणं वास्तवं वा द्वितीयकः ।

शरीरत्रयसंयुक्तजीवः सङ्गी तृतीयकः

जगत्कारणरूपस्य विकारित्वं चतुर्थकः ।

कारणाद्भिन्नजगतः सत्यत्वं पञ्चमो भ्रमः ।

पञ्चभ्रमनिवृत्तिश्च तदा स्फुरति चेतसि

बिम्बप्रतिबिम्बदर्शनेन भेदभ्रमो निवृत्तः ।

स्फटिकलोहितदर्शनेन पारमार्थिककर्तृत्वभ्रमो निवृत्तः ।

घटमठाकाशदर्शनेन सङ्गीतिभ्रमो निवृत्तः ।

रज्जुसर्पदर्शनेन कारणाद्भिन्नजगतः सत्यत्वभ्रमो निवृत्तः ।

कनकरुचकदर्शनेन विकारित्वभ्रमो निवृत्तः ।

तदाप्रभृति मच्चित्तं ब्रह्माकारमभूत्स्वयम् ।

निदाघ त्वमपीत्थं हि तत्त्वज्ञानमवाप्नुहि

निदाघः प्रणतो भूत्वा ऋभुं पप्रच्छ सादरम् ।

ब्रूहि मे श्रद्दधानाय ब्रह्मविद्यामनुत्तमाम्

तथेत्याह ऋभुः प्रीतस्तत्त्वज्ञां वदामि ते ।

महाकर्ता महाभोक्ता महात्यागी भवानघ ।

स्वस्वरूपानुसन्धानमेवं कृत्वा सुखी भव

नित्योदितं विमलमाद्यमनतरूपं

ब्रह्मास्मि नेतरकलाकलनं हि किंचित् ।

इत्येव भावय निरञ्जनतामुपेतो

निर्वाणमेहि सकलामलशान्तवृत्तिः

यदिदं दृश्यते किंचित्तत्तन्नास्तीति भावय ।

यथा गन्धर्वनगरं यथा वारि मरुस्थले

यत्तु नो दृश्यते किंचिद्यन्नु किंचिदिव स्थितम् ।

मनःषष्ठेन्द्रियातीतं तन्मयो भव वै मुने

अविनाशि चिदाकाशं सर्वात्मकमखण्डितम् ।

नीरन्ध्रं भूरिवाशेषं तदस्मीति विभावय

यदा संक्षीयते चित्तमभावात्यन्तभावनात् ।

चित्सामान्यस्वरूपस्य सत्तासामान्यता तदा

नूनं चैत्यांशरहिता चिद्यदात्मनि लीयते ।

असद्रूपवदत्यच्छा सत्तासामान्यता तदा

दृष्टिरेषा हि परमा सदेहादेहयोः समा ।

मुक्तयोः संभवत्येव तुर्यातीतपदाभिधा

व्युत्थितस्य भवत्येषा समाधिस्थस्य चानघ ।

ज्ञस्य केवलमज्ञस्य न भवत्येव बोधजा ।

अनानन्दसमानन्दमुग्धमुग्धमुखद्युतिः

चिरकालपरिक्षीणमननादिपरिभ्रमः ।

पदमासाद्यते पुण्यं प्रज्ञयैवैकया तथा

इमं गुणसमाहारमनात्मत्वेन पश्यतः ।

अन्तःशीतलया यासौ समाधिरिति कथ्यते

अवासनं स्थिरं प्रोक्तं मनोध्यानं तदेव च ।

तदेव केवलीभानं शान्ततैव च तत्सदा

तनुवासनमत्युच्चैः पदायोद्यतमुच्यते ।

अवासगं मनोऽकर्तृपदं तस्मादवाप्यते